Λούλα: Τέταρτη θητεία με νίκη επί του Φλάβιο Μπολσονάρο

Ο αριστερός πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα (Luiz Inácio Lula da Silva) κέρδισε τέταρτη προεδρική θητεία, νικώντας στον δεύτερο γύρο των εκλογών τον δεξιό αντίπαλό του Φλάβιο Μπολσονάρο (Flávio Bolsonaro), γιο του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο. Σύμφωνα με το BBC, η νέα θητεία ξεκινά στις 5 Ιανουαρίου 2027.

Το αποτέλεσμα αποτέλεσε ανατροπή των προβλέψεων: ο Λούλα είχε χάσει στον πρώτο γύρο, στις 4 Οκτωβρίου, με διαφορά 2,2 εκατομμυρίων ψήφων, αλλά ανέκαμψε μέσα σε τρεις εβδομάδες. Στον δεύτερο γύρο, την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, συγκέντρωσε περίπου 51,7% έναντι 48,2% του αντιπάλου του, κερδίζοντας με διαφορά 4,3 εκατομμυρίων ψήφων. Πρόκειται για την πρώτη φορά από την επιστροφή της δημοκρατίας στη δεκαετία του 1980 που ο δεύτερος του πρώτου γύρου κερδίζει τελικά τις εκλογές.

Αυξημένη προσέλευση και καταγγελίες για παρεμπόδιση ψηφοφόρων

Η αυξημένη προσέλευση στον δεύτερο γύρο φαίνεται πως ωφέλησε τον Λούλα, καθώς η χαμηλή συμμετοχή στον πρώτο γύρο είχε πλήξει κυρίως τους ψηφοφόρους του. Η αποχή μειώθηκε από 21,08% σε 19,21%, σύμφωνα με δημοσίευμα του The Guardian.

Η εκστρατεία στιγματίστηκε από σκάνδαλα και αλληλοκατηγορίες. Καταγγέλθηκε παρενόχληση στα δημόσια μέσα συγκοινωνίας σε πόλεις με πλειοψηφία ψηφοφόρων του Λούλα: ο ίδιος ανέφερε ότι το 40% των λεωφορείων στο Σάο Πάολο εμποδίστηκαν να βγουν στην υπηρεσία, ενώ τοπικά ΜΜΕ έκαναν λόγο για 75 λεωφορεία μπλοκαρισμένα στα γκαράζ. Το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο παραχώρησε παράταση της ψηφοφορίας κατά δύο ώρες, έως τις 19:00 τοπική ώρα. Ο Λούλα ανέφερε επίσης πέτρα που εκτοξεύτηκε εναντίον υποστηριτή του κόμματος PT στο Montes Claros. Η ομάδα Μπολσονάρο, από την πλευρά της, διαμαρτυρήθηκε για τις καιρικές συνθήκες σε ορισμένες περιοχές.

Πριν από τον δεύτερο γύρο πραγματοποιήθηκαν τεράστιες συγκεντρώσεις υποστήριξης του Λούλα στην Κοπακαμπάνα και στην Avenida Paulista. Ο πρόεδρος του Ανώτατου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου Έντσον Φατσίν (Edson Fachin) κάλεσε τους υποψηφίους να σεβαστούν το αποτέλεσμα, ενώ παρατηρητές εξέφρασαν ανησυχία για το ενδεχόμενο ο Φλάβιο Μπολσονάρο να μην αποδεχτεί την ήττα και για πιθανή βία.

Ήττα για την οικογένεια Μπολσονάρο

Ο 45χρονος Φλάβιο Μπολσονάρο, υποψήφιος με το κόμμα PL, είχε δεσμευτεί ότι αν κέρδιζε θα απελευθέρωνε τον πατέρα του και θα του έδινε ρόλο στην κυβέρνηση. Ο Ζαΐρ Μπολσονάρο εκτίει ποινή 27 ετών για απόπειρα πραξικοπήματος, μετά την ανταρσία που ακολούθησε την ήττα του από τον Λούλα το 2022.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θεωρείται κοντά στην οικογένεια Μπολσονάρο, δεν έδωσε επίσημη υποστήριξη στον Φλάβιο. Ο Φλάβιο είχε υποσχεθεί στενότερη συνεργασία με τις ΗΠΑ, ενώ ο Λούλα εμφανιζόταν ως φράγμα στην αμερικανική παρέμβαση και θεωρείται φιλικός προς την Κίνα. Ο Λούλα είχε προειδοποιήσει τις ΗΠΑ να μην παρέμβουν, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η Βραζιλία δεν θα χωρέσει ποτέ στην αυλή κανενός». Σε livestream στο WhatsApp δήλωσε ακόμη ότι «η χώρα αυτή δεν θα είναι ποτέ η ίδια πια».

Βραζιλία εντός εχθρικού Κογκρέσου και περιφερειακό πλαίσιο

Η Βραζιλία, χώρα 213 εκατομμυρίων κατοίκων, πλούσια σε πετρέλαιο και με τα δεύτερα μεγαλύτερα αποθέματα σπάνιων γαιών παγκοσμίως, παραμένει βαθιά πολωμένη. Ο Λούλα θα κυβερνήσει με εχθρικό, πιο δεξιό Κογκρέσο, στο οποίο το κόμμα PL του Μπολσονάρο κατέγραψε τα μεγαλύτερα κέρδη. Επιπλέον, διατρέχει τη γενική τάση της Λατινικής Αμερικής, όπου οι ψηφοφόροι τιμωρούν τους εν ενεργεία ηγέτες.

Με τη νίκη του, η Βραζιλία παραμένει η μόνη μεγάλη χώρα της Νότιας Αμερικής με μη δεξιό ηγέτη, σε αντίθεση με το περιφερειακό κύμα προς τα δεξιά, όπως στην Αργεντινή, τη Χιλή και την Κολομβία.

Ο Λούλα, ο οποίος κλείνει τα 81 αμέσως μετά τις εκλογές και θα είναι 85 ετών στο τέλος της τέταρτης θητείας του, γεννήθηκε σε αγροτική φτώχεια και εργάστηκε ως εργάτης και συνδικαλιστής. Μετά από ανεπιτυχείς υποψηφιότητες το 1989, το 1994 και το 1998, εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος το 2002 και υπηρέτησε δύο θητείες έως το 2010, πριν επιστρέψει στην προεδρία τον Ιανουάριο του 2023.

Κατά την προεκλογική περίοδο υπήρχε επίσης περιβαλλοντική διάσταση: κατά την προεδρία του Ζαΐρ Μπολσονάρο σημειώθηκαν αυξημένες αποψιλώσεις και πυρκαγιές στον Αμαζόνιο, με περιβαλλοντολόγους να εκφράζουν ανησυχία για την αγροτική βιομηχανία και τα ορυχεία.

Σύμφωνα με το DW, η ψηφοφορία ξεκίνησε στις 8:00 τοπική ώρα και ολοκληρώθηκε στις 17:00, ενώ ο πρόεδρος του Ανώτατου Εκλογικού Δικαστηρίου Κάσιο Νούνες Μάρκες (Kassio Nunes Marques) αναμενόταν να ανακοινώσει τον νικητή μεταξύ 20:30 και 21:00. Από τους περίπου 918.900 εγγεγραμμένους Βραζιλιάνους του εξωτερικού, στη Γερμανία ο Λούλα συγκέντρωσε 79,09% από 20.923 ψηφοφόρους, με 88,77% στο Βερολίνο.