Ισραήλ: Στις κάλπες σε αμφίρροπη μάχη Νετανιάχου–Άιζενκοτ

Στις κάλπες προσέρχονται την Τρίτη 27 Οκτωβρίου οι ψηφοφόροι του Ισραήλ, σε μία από τις πιο κρίσιμες εθνικές εκλογές στην ιστορία της χώρας. Στην κεντρική αναμέτρηση για την πρωθυπουργία συγκρίνονται ο εν ενεργεία πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ηγέτης του Λικούντ, και ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Γκάντι Άιζενκοτ (Gadi Eisenkot), που ηγείται του νεοσύστατου κόμματος Yashar.

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν σχεδόν ισορροπημένη εικόνα μεταξύ των δύο ανδρών, ενώ κανένα από τα δύο μεγάλα μπλοκ δεν προβλέπεται να εξασφαλίσει τις 61 έδρες που απαιτούνται για πλειοψηφία στην Κνεσέτ. Έτσι, σύμφωνα με τις προβλέψεις, το αποτέλεσμα μπορεί να οδηγήσει σε εβδομάδες ή και μήνες πολιτικών διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με το BBC, περίπου 70.000 Ισραηλινοί επέστρεψαν από το εξωτερικό για να ψηφίσουν, ενώ 500.000 άνθρωποι θα ψηφίσουν για πρώτη φορά. Στην Ιερουσαλήμ ψηφοφόροι είχαν ήδη σχηματίσει ουρές πριν από το άνοιγμα των τμημάτων στις 7 το πρωί.

Διεξαγωγή και μέτρα ασφαλείας

Τα εκλογικά τμήματα λειτουργούν από τις 07:00 έως τις 22:00 τοπική ώρα, ενώ σε κοινότητες με έως 350 ψηφοφόρους το ωράριο είναι από τις 08:00 έως τις 20:00. Όσοι βρίσκονται στην ουρά όταν κλείσουν τα τμήματα μπορούν να ψηφίσουν μετά τις 22:00. Σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, 7,3 εκατ. πολίτες δικαιούνται να ψηφίσουν, με 12.018 εκλογικά τμήματα, 18.000 κάλπες και περίπου 100.000 εργαζόμενους στη διεξαγωγή.

Ο στρατός βρίσκεται σε ύψιστη ετοιμότητα ενόψει της ψηφοφορίας. Έχουν ανασταλεί οι άδειες των στρατιωτικών, έχουν ενισχυθεί οι δυνάμεις στη Δυτική Όχθη και έχουν αναπτυχθεί περίπου 22.000 αστυνομικοί. Για τους στρατιωτικούς και τους εφέδρους, που ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες, έχουν προγραμματιστεί περίπου 850 ειδικά εκλογικά τμήματα, με την καταμέτρηση των ψήφων τους να ξεκινά από την Τετάρτη — μια διαδικασία που, σύμφωνα με εκτιμήσεις, μπορεί να ευνοήσει τα δεξιά κόμματα.

Το εκλογικό σώμα περιλαμβάνει, σύμφωνα με δημοσιεύματα του διεθνούς τύπου, λίγο πάνω από 7 εκατ. Εβραίους Ισραηλινούς και 1,7 εκατ. Παλαιστίνιους πολίτες του Ισραήλ. Οι Άραβες αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού, ωστόσο τόσο το Λικούντ όσο και το μπλοκ της αλλαγής δυσκολεύονται ή αρνούνται να συνεργαστούν με τα αραβικά κόμματα, παρά τον δυνητικά ρυθμιστικό τους ρόλο. Ο Αβιγκντόρ Λίμπερμαν έχει αποκλείσει τη συμμετοχή σε μειοψηφική κυβέρνηση με άτυπη στήριξη από τα αραβικά κόμματα.

Τα ζητήματα που καθορίζουν την αναμέτρηση

Η εκλογική μάχη καθορίζεται κυρίως από την ασφάλεια, με την κριτική για την αποτυχία που οδήγησε στην επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 —κατά την οποία, σύμφωνα με το BBC, σκοτώθηκαν σχεδόν 1.200 άνθρωποι και 251 απήχθηκαν όμηροι στη Γάζα— να βρίσκεται στο κέντρο της αντιπαράθεσης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν ανεξάρτητη επιτροπή ερεύνης, κάτι στο οποίο ο Νετανιάχου αντιτίθεται.

Δεύτερο κεντρικό ζήτημα είναι η στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων, αφού η κυβέρνηση δεν εφάρμοσε σχετική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης τα ζητήματα της δημοκρατίας και των δικαστικών μεταρρυθμίσεων, η δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, η κόπωση από τους πολέμους και το ζήτημα των ομήρων.

Ο Νετανιάχου βασίζεται σε δεξιά, ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα — με τους Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ και Μπεζαλέλ Σμότριτς στους συμμάχους του — δηλαδή στην πιο δεξιά κυβέρνηση στην ιστορία του Ισραήλ. Ο ίδιος αντιμετωπίζει παράλληλα δίκη για διαφθορά, την οποία αρνείται.

Το μπλοκ της αλλαγής, πέρα από τον Άιζενκοτ, περιλαμβάνει τον πρώην πρωθυπουργό Ναφτάλι Μπένετ, τον Λίμπερμαν και τον αριστερό πρώην στρατηγό Γιαΐρ Γκολάν, ηγέτη των Δημοκρατών. Στην εκλογική αναμέτρηση διεκδικούν έδρες και το ψηφοδέλτιο «Together» του Μπένετ με τον Γιαΐρ Λαπίντ, καθώς και τα αραβικά κόμματα Ra’am και Κοινή Λίστα.

Ο Άιζενκοτ, που μπήκε στην πολιτική πριν από τέσσερα χρόνια, έχει υιοθετήσει παρόμοια με τον Νετανιάχου θέση για τη Γάζα: δεσμεύτηκε να τερματίσει την κυριαρχία της Χαμάς εντός 18 μηνών. Υποστηρίζει σε γενικές γραμμές τους οικισμούς στη Δυτική Όχθη, μιλά για καταστολή των εξτρεμιστών εποίκων και για «αυτονομία» για τους Παλαιστίνιους που βρίσκονται υπό ισραηλινό έλεγχο ασφαλείας. Η λύση των δύο κρατών, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που δημοσιεύονται, έχει σχεδόν εξαφανιστεί από το mainstream της ισραηλινής πολιτικής.

Δημοσκοπήσεις και σενάρια επόμενης ημέρας

Η δημοσκοπική εικόνα δεν είναι ενιαία. Το BBC περιγράφει τη μονομαχία Νετανιάχου–Άιζενκοτ ως σχεδόν ισόπαλη, ενώ δημοσκοπήσεις που μεταδίδονται στα ισραηλινά μέσα είχαν δώσει προβάδισμα στο μπλοκ Άιζενκοτ με 52 έως 56 έδρες. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσκόπηση που μεταδόθηκε από το κρατικό ραδιόφωνο, περίπου το 30% των ψηφοφόρων παρέμενε αναποφάσιστο. Το Λικούντ παραμένει ισχυρό ως κόμμα, αλλά χωρίς προοπτική πλειοψηφίας.

Οι ισραηλινές τηλεοπτικές εταιρείες θα δημοσιεύσουν έρευνες εξόδου στις 22:00 τοπική ώρα, αμέσως μετά το κλείσιμο των τμημάτων. Σε περίπτωση πολιτικού αδιεξόδου, το πιθανότερο σενάριο που εξετάζεται είναι νέες εκλογές, με τον Νετανιάχου να παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός. Αξίζει να σημειωθεί ότι μεταξύ 2019 και 2022 η χώρα διεξήγαγε πέντε εκλογές.

Στις τελευταίες ημέρες της προεκλογικής μάχης, το ισραηλινό Channel 12 μετέφερε την πληροφορία ότι ο Νετανιάχου πίεσε για στρατιωτική ενέργεια κατά του Ιράν πριν από τις εκλογές, με αντίπαλο τον αρχηγό του στρατού Εγιάλ Ζαμίρ. Το CNN ανέφερε, από την πλευρά του, ότι ο πρωθυπουργός προσπάθησε να πείσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για νέα πλήγματα στο Ιράν, με τον Τραμπ να αρνείται. Ο Νετανιάχου διέψευσε και τις δύο αναφορές.

Ο ίδιος, λίγο πριν από την ψηφοφορία, δημοσίευσε εικόνα παραγμένη με τεχνητή νοημοσύνη που έδειχνε πυρηνική βόμβα να χτυπά το Τελ Αβίβ, ενώ ο Άιζενκοτ χαρακτήρισε την κίνηση «υστερική». Το κόμμα Yashar του Άιζενκοτ, που ιδρύθηκε πέρυσι, συγκεντρώνεται στο Τελ Αβίβ τη βραδιά των εκλογών, ενώ το Λικούντ στο κέντρο της εκδήλωσής του στην Ιερουσαλήμ.

Ο Νετανιάχου, που είναι πρωθυπουργός για πρώτη φορά από το 1996, έχει χτίσει την εκλογική του αφήγηση γύρω από τον ρόλο του ως εγγυητή της ασφάλειας. Το αποτέλεσμα της σημερινής ψηφοφορίας και οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης που θα ακολουθήσουν θα καθορίσουν τη διάταξη της ισραηλινής πολιτικής για τα επόμενα χρόνια.