Εορτολόγιο 25 Οκτωβρίου: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Η Κυριακή 25 Οκτωβρίου είναι αφιερωμένη, σύμφωνα με το εορτολόγιο, στη μνήμη των Αγίων Μαρκιανού και Μαρτυρίου, των δύο νοταρίων που μαρτύρησαν στην Κωνσταντινούπολη τον 4ο αιώνα, καθώς και της Αγίας Ταβιθά. Την ίδια ημέρα τιμώνται επίσης η Αγία Χρυσάνθη, ο Άγιος Γεώργιος Επίσκοπος Αμάστριδος και οι Μάρτυρες Ουαλλέριος και Χρυσάφιος. Η ημέρα είναι, παράλληλα, παραμονή της μεγάλης εορτής του Αγίου Δημητρίου.

Στο κέντρο της εορτής βρίσκονται οι Άγιοι Μαρκιανός και Μαρτύριος, οι οποίοι έζησαν τον 4ο αιώνα και υπηρέτησαν ως νοτάριοι, δηλαδή γραμματείς, του αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως Παύλου του Ομολογητή. Η δράση τους συνδέθηκε με τη μεγάλη θεολογική διαμάχη της εποχής ανάμεσα στους υποστηρικτές της ορθόδοξης διδασκαλίας και στους οπαδούς του Αρείου, οι οποίοι αμφισβητούσαν τη θεότητα του Ιησού Χριστού με τον τρόπο που την όριζε η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος της Νίκαιας. Όταν ο Παύλος αρνήθηκε να αποδεχθεί τις αρειανικές θέσεις, εκδιώχθηκε από τον πατριαρχικό θρόνο και εξορίστηκε. Οι δύο γραμματείς παρέμειναν πιστοί στον αρχιεπίσκοπό τους και εξακολούθησαν να υπερασπίζονται τη διδασκαλία του.

Η στάση τους προκάλεσε την αντίδραση των αντιπάλων τους. Σύμφωνα με τον συναξαριστή, οι δύο άγιοι συνελήφθησαν και κλήθηκαν να εγκαταλείψουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις. Αρνήθηκαν να υποχωρήσουν, παρά τις υποσχέσεις για αξιώματα και υλικές ανταμοιβές, και θανατώθηκαν — η παράδοση αναφέρει τον αποκεφαλισμό, ενώ κατά τη συναξαριακή διήγηση πέθαναν με μαχαίρι. Το μαρτύριό τους τοποθετείται γύρω στο 355 μ.Χ. και η μνήμη τους εορτάζεται κάθε χρόνο στις 25 Οκτωβρίου.

Το ευαγγελικό ανάγνωσμα της ΣΤ΄ Λουκά

Η σημερινή Κυριακή είναι η ΣΤ΄ Λουκά, με ευαγγελικό ανάγνωσμα τη θεραπεία του δαιμονισμένου στην περιοχή των Γερασηνών (Λουκά 8, 26-39). Ο Ιησούς φτάνει στην περιοχή, όπου συναντά έναν άνδρα που ζει απομονωμένος, χωρίς ρούχα, ανάμεσα στα μνήματα, τον οποίο δεν μπορούσαν να ελέγξουν ούτε με αλυσίδες. Ο Χριστός τον θεραπεύει, επιτρέποντας στα δαιμόνια να εισέλθουν σε ένα κοπάδι χοίρων, το οποίο ορμά στη λίμνη. Όταν οι κάτοικοι φτάνουν στο σημείο, βλέπουν τον άνδρα να κάθεται στα πόδια του Ιησού, ντυμένος και με σωστές τις αισθήσεις του. Παρά το θαύμα, φοβούνται και ζητούν από τον Χριστό να απομακρυνθεί. Ο θεραπευμένος θέλει να τον ακολουθήσει, αλλά ο Ιησούς τον προτρέπει να επιστρέψει στο σπίτι του και να διηγηθεί όσα έκανε γι’ αυτόν ο Θεός.

Η Αγία Ταβιθά και οι υπόλοιποι άγιοι της ημέρας

Μία από τις πιο συγκινητικές αφηγήσεις των Πράξεων των Αποστόλων συνδέεται με την Αγία Ταβιθά, γνωστή και με το ελληνικό όνομα Δορκάς. Η Ταβιθά ζούσε στην Ιόππη, τη σημερινή Γιάφα, ήταν μαθήτρια του Χριστού και διακρινόταν για τη φιλανθρωπική της δράση: βοηθούσε τους φτωχούς και ιδιαίτερα τις χήρες, για τις οποίες έραβε ενδύματα. Όταν αρρώστησε και πέθανε, οι άνθρωποι της κοινότητας κάλεσαν τον Απόστολο Πέτρο, ο οποίος βρισκόταν στη γειτονική Λύδδα. Ο Πέτρος ανέβηκε στο δωμάτιο όπου βρισκόταν η νεκρή, γονάτισε, προσευχήθηκε και, στραφείς προς το σώμα της, είπε: «Ταβιθά, ἀνάστηθι». Όπως περιγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων (9:36-42), εκείνη άνοιξε τα μάτια της και ανασηκώθηκε. Το γεγονός διαδόθηκε σε ολόκληρη την Ιόππη και πολλοί πίστεψαν στον Χριστό.

Ο Άγιος Γεώργιος υπήρξε Επίσκοπος Αμάστριδος, πόλης της Παφλαγονίας στη Μικρά Ασία, κατά τη βυζαντινή περίοδο. Η εκκλησιαστική παράδοση τον παρουσιάζει ως ποιμένα που διακρίθηκε για τη φιλανθρωπία, τη μέριμνα για τους φτωχούς και την προστασία του ποιμνίου του, ενώ στον βίο του διασώζονται αφηγήσεις για θαυματουργικές επεμβάσεις. Την ίδια ημέρα μνημονεύονται οι Μάρτυρες Ουαλλέριος και Χρυσάφιος, για τη ζωή των οποίων οι διαθέσιμες ιστορικές πληροφορίες είναι περιορισμένες.

Στο συναξάρι της ημέρας αναφέρονται, ακόμη, ο Άγιος Αναστάσιος, ο Άγιος Ουαλλερίνος, ο Άγιος Σαβίνος, ο Άγιος Ούαρος ο εν Αιγύπτω, οι Άγιοι Παππίας, Διόδωρος και Κλαυδιανός, δύο μάρτυρες από τη Θράκη, οι Όσιοι Μαρτύριος ο Έγκλειστος και Μαρτύριος ο διάκονος, οι Άγιοι Φαύστος, Βασίλειος και Λουκιανός, οι Άγιοι Νικηφόρος και Στέφανος, οι Άγιοι Φιλάδελφος και Πολύκαρπος, καθώς και ο Όσιος Μακάριος, επίσκοπος Πάφου της Κύπρου.

Χειμερινή ώρα και παγκόσμιες ημέρες

Πέρα από το εορτολόγιο, η ημέρα συμπίπτει με την επιστροφή στη χειμερινή ώρα στην Ελλάδα. Στις 04:00 τα ξημερώματα τα ρολόγια γυρίζουν μία ώρα πίσω και δείχνουν 03:00, καθώς ολοκληρώνεται η περίοδος εφαρμογής της θερινής ώρας. Η αλλαγή επηρεάζει και τις ώρες ανατολής και δύσης του ηλίου, οι οποίες εμφανίζονται μία ώρα νωρίτερα στο ρολόι σε σύγκριση με την προηγούμενη ημέρα. Όσον αφορά τη Σελήνη, βρίσκεται σε αύξουσα αμφίκυρτη φάση, με φωτισμό που προσεγγίζει το 100%, ενώ η πανσέληνος του Οκτωβρίου, γνωστή ως «Φεγγάρι του Κυνηγού», ακολουθεί τη Δευτέρα 26 Οκτωβρίου.

Η 25η Οκτωβρίου είναι επίσης αφιερωμένη στην Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού, με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού, την ενημέρωση για τη νόσο και την ανάδειξη της σημασίας της έγκαιρης διάγνωσης. Ολόκληρος ο Οκτώβριος αποτελεί διεθνώς μήνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, με πρωτοβουλίες που ενθαρρύνουν τον προληπτικό έλεγχο και την πρόσβαση σε κατάλληλες υπηρεσίες υγείας. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο καρκίνος του μαστού παραμένει ο συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες παγκοσμίως.

Την ίδια ημέρα γιορτάζεται, τέλος, η Παγκόσμια Ημέρα Ζυμαρικών, που καθιερώθηκε το 1998 με πρωτοβουλία του διεθνούς κλάδου παραγωγής ζυμαρικών και όχι από τον ΟΗΕ. Για φέτος, ο International Pasta Organisation παρουσιάζει οκτώ συνταγές από διαφορετικές χώρες και τέσσερις ηπείρους, ενώ οι κεντρικές εκδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί για τις 27 και 28 Οκτωβρίου στην Πάρμα της Ιταλίας.