Τα ηχητικά βιβλία στην Ελλάδα: 40.000 ακροατές και τζίρος 1,5 εκατ. ευρώ

Η αγορά των ηχητικών βιβλίων στην Ελλάδα γεννήθηκε, στην πραγματικότητα, τον Αύγουστο του 2021, όταν τέθηκε σε λειτουργία η μία από τις δύο βασικές πλατφόρμες που υπάρχουν σήμερα, η BookVoice, με διαθέσιμους κάτι περισσότερο από 200 τίτλους. Πέντε χρόνια μετά, οι δύο βασικές ελληνικές πλατφόρμες διαθέτουν συνολικά 3.450 τίτλους audiobooks, οι συστηματικοί ακροατές υπολογίζονται κοντά στους 35.000 με 40.000, ενώ ο συνολικός ετήσιος τζίρος αγγίζει το 1,5 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 1% της αναγνωστικής βάσης.

«Όταν το 2021 παίρναμε την απόφαση να ξεκινήσουμε την πρώτη πλατφόρμα ηχητικών βιβλίων στην Ελλάδα, γνωρίζαμε ότι δεν υπήρχε καν η αγορά στη χώρα μας, επομένως όλα ξεκινούσαν κυριολεκτικά από το μηδέν», θυμάται ο Βασίλης Ζαρκαδούλας, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της BookVoice. Όπως αναφέρει, η πλατφόρμα χτίστηκε με γνώση της ανοδικής διεθνούς τάσης και επικοινωνία με στελέχη του κλάδου από το εξωτερικό, ενώ στη συνέχεια δημιουργήθηκε ευρεία βάση πελατών. Σύμφωνα με έρευνες για το βιβλίο που παρακολουθεί η εταιρεία, εννέα στους δέκα τακτικούς αναγνώστες γνωρίζουν τι είναι το audiobook και το 82% εξ αυτών θα ήθελε να το χρησιμοποιήσει στο μέλλον.

Το καλοκαίρι του 2022 εμφανίστηκε ο δεύτερος μεγάλος «παίκτης» της ελληνικής αγοράς, η JukeBooks, που ακολουθεί καθαρό συνδρομητικό μοντέλο. «Στην Ελλάδα ο κόσμος που διαβάζει συστηματικά είναι πιο μεγάλος σε ηλικία και λιγότερο εξοικειωμένος με την ψηφιακή κουλτούρα, επομένως και πιο διστακτικός να δοκιμάσει μια διαφορετική εμπειρία», εξηγεί η Τατιάνα Πράσινου, επικεφαλής μάρκετινγκ της πλατφόρμας. Η ίδια δεν βλέπει κανέναν ανταγωνισμό ανάμεσα στο έντυπο και στο ηχητικό βιβλίο: «Δεν θα δείτε καμία καμπάνια στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό που να λέει “άσε το βιβλίο και πιάσε τα ακουστικά”. Εμείς λέμε συνέχισε να διαβάζεις και εμπλούτισε την εμπειρία σου με έναν ακόμη τρόπο».

Όσον αφορά τις συνήθειες του κοινού, ο δυνάμει πελάτης των audiobooks δεν είναι, σύμφωνα με έρευνες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ο κλασικός βιβλιοφάγος: είναι πολυάσχολος, δεν έχει χρόνο για τακτικές επισκέψεις στο βιβλιοπωλείο και έλκεται περισσότερο από το non fiction παρά από τη λογοτεχνία. Το 22% ακούει βιβλία αυτοβελτίωσης και ψυχολογίας, τη δημοφιλέστερη θεματική κατηγορία του είδους. Το 49,4% των ακροατών ακούει audiobooks στις μετακινήσεις τους με αυτοκίνητο, το 40,6% όταν χαλαρώνει στο σπίτι, το 36,7% πριν κοιμηθεί, το 26,8% όταν γυμνάζεται και το 25,8% στις μετακινήσεις με μέσα μαζικής μεταφοράς. Ο μέσος χρήστης ξεκινά περίπου 5 audiobocks τον μήνα και ολοκληρώνει 1,5. Ένα από τα μεγαλύτερα σουξέ της ελληνικής αγοράς, άλλωστε, δεν είναι λογοτεχνικό: πρόκειται για την ανάγνωση της Βίβλου από τον ηθοποιό και σκηνοθέτη Άρη Σερβετάλη.

Την ίδια στιγμή, στον αγγλοσαξονικό κόσμο συντελείται, όπως περιγράφεται, πραγματική κοσμογονία. Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την Association of American Publishers, τα έσοδα των εκδοτών από ψηφιακά audiobooks αυξήθηκαν κατά 22,5% μέσα σε ένα έτος, το 2024. Με την Audible της Amazon να ηγείται διεθνώς, υπολογίζεται ότι μέχρι το 2030 τα audiobooks θα αποτελούν το 25% της εκδοτικής παραγωγής. Πρόσφατη έρευνα έδειξε, μάλιστα, ότι η ανάγνωση ηχητικών βιβλίων αποτελεί τη νούμερο ένα πιο επικερδή απασχόληση για τους ηθοποιούς της Νέας Υόρκης, ενώ και στην Ελλάδα παροπλισμένα στούντιο μετατρέπονται σε στούντιο ηχογράφησης audiobooks.

Η παραγωγή ενός ηχητικού βιβλίου δεν είναι οικονομική υπόθεση: μια σχετικά καλή παραγωγή ελληνικού audiobook στοιχίζει περίπου 1.800-2.000 ευρώ, με σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού να αφορά την αμοιβή του αφηγητή. Όσον αφορά τους εκδοτικούς οίκους, οι δύο μεγαλύτεροι κατά τεκμήριο, Ψυχογιός και Πατάκης, βρίσκονται μόνο στη BookVoice, καθώς δεν επιθυμούν παρουσία σε αμιγώς συνδρομητικά μοντέλα, ενώ η δεύτερη πλατφόρμα συνεργάζεται στοχευμένα και με μικρότερους εκδότες εκτός από τους κυρίαρχους.

Ο Βασίλης Ζαρκαδούλας εμφανίζεται αισιόδοξος για το μέλλον: «Πείσαμε δεκάδες εκδότες, “μικρούς” και “μεγάλους”, να μας εμπιστευτούν ό,τι σημαντικότερο: τα βιβλία τους. Και σε λίγες εβδομάδες θα έχουμε 5.000 τίτλους στον κατάλογό μας, audio & eBook». Όπως προσθέτει, η πλατφόρμα είχε την τιμή να την εμπιστευτεί ο ίδιος ο Διονύσης Σαββόπουλος με την αυτοβιογραφία του και η οικογένεια του Μίκη Θεοδωράκη, ενώ διαθέτει σε αποκλειστικότητα έργα του Καζαντζάκη, του Καραγάτση και εκατοντάδων άλλων Ελλήνων και ξένων κορυφαίων συγγραφέων. «Ανοίξαμε την αγορά: έπειτα από εμάς ακολούθησαν και άλλες αντίστοιχες πλατφόρμες», καταλήγει.