ΔΕΔΔΗΕ: Πάνω από 2 εκατ. έξυπνοι μετρητές, πλήρης μετάβαση έως το 2030

Ο ΔΕΔΔΗΕ επιταχύνει το πρόγραμμα εγκατάστασης έξυπνων μετρητών, με περισσότερες από 2 εκατομμύρια συσκευές να έχουν ήδη τοποθετηθεί και την πλήρη μετάβαση στο νέο σύστημα να προγραμματίζεται έως το 2030. Τα παραδοσιακά ρολόγια ρεύματος αντικαθίστανται σταδιακά από ψηφιακούς μετρητές, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η διοίκηση του Διαχειριστή, εγκαθίστανται περίπου 6.000 έξυπνοι μετρητές την ημέρα, αριθμός που αντιστοιχεί σε περίπου 130.000 μηνιαίως. Με αυτόν τον ρυθμό, η τηλεμέτρηση καλύπτει ήδη το 66% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα.

Τι αλλάζει για τους καταναλωτές

Η βασική διαφορά σε σχέση με τα αναλογικά ρολόγια είναι ότι οι νέες συσκευές μεταδίδουν αυτόματα τα δεδομένα κατανάλωσης, περιορίζοντας την ανάγκη για επιτόπιες καταμετρήσεις από συνεργεία του ΔΕΔΔΗΕ. Με αυτόν τον τρόπο, ο Διαχειριστής αποκτά πιο άμεση και αναλυτική εικόνα της λειτουργίας του δικτύου, ενώ δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για ακριβέστερη καταγραφή και ανάπτυξη νέων τιμολογίων, ανάλογα με τις ώρες χρήσης του ρεύματος.

Η δυνατότητα αυτή συνδέεται με τα δυναμικά τιμολογιακά προϊόντα, στα οποία η χρέωση μπορεί να διαφοροποιείται ανάλογα με την ώρα κατανάλωσης. Η αξιοποίηση τέτοιων επιλογών εξαρτάται από το διαθέσιμο τιμολογιακό προϊόν και τις προϋποθέσεις εφαρμογής του. Σημαντικό είναι, επίσης, ότι η εγκατάσταση έξυπνου μετρητή δεν συνεπάγεται από μόνη της αυτόματη μείωση του λογαριασμού: το οικονομικό όφελος εξαρτάται από το τιμολόγιο που έχει επιλέξει ο καταναλωτής, το προφίλ χρήσης του ρεύματος και τη δυνατότητά του να μεταφέρει μέρος της κατανάλωσης σε οικονομικότερες χρονικές περιόδους.

Ψηφιοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη και ρευματοκλοπές

Το πρόγραμμα έξυπνων μετρητών αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ψηφιοποίησης των δικτύων διανομής. Ο ΔΕΔΔΗΕ προχωρά παράλληλα στην ψηφιακή χαρτογράφηση του δικτύου χαμηλής τάσης, η οποία καλύπτει ήδη περίπου το 50% των πελατών, ενώ σχεδιάζεται η εγκατάσταση 50.000 μονάδων παρακολούθησης στους υποσταθμούς. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης για την επεξεργασία των δεδομένων που συγκεντρώνονται από τις νέες ψηφιακές υποδομές.

Με τις παρεμβάσεις αυτές, ο Διαχειριστής επιδιώκει να εντοπίζει ταχύτερα βλάβες, υπερφορτώσεις και διακοπές ηλεκτροδότησης, αλλά και να παρακολουθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια τις συνθήκες λειτουργίας του δικτύου. Η ψηφιοποίηση συνδέεται και με την προσπάθεια περιορισμού των ρευματοκλοπών, καθώς η συστηματικότερη συλλογή δεδομένων διευκολύνει τον εντοπισμό ασυνήθιστων καταναλώσεων και αποκλίσεων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε απόκλιση συνιστά αυτομάτως ρευματοκλοπή.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ, Αναστάσιος Μάνος, στο Renewable & Storage Forum, το ετήσιο κόστος των ρευματοκλοπών, το οποίο το 2023 είχε φτάσει τα 350 εκατομμύρια ευρώ, έχει πλέον υποχωρήσει κάτω από τα 300 εκατομμύρια ευρώ. Η μείωση των απωλειών εκτιμάται ότι αποφέρει όφελος 130 έως 150 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως, ενώ, σε συνδυασμό με τις εισπράξεις από τις βεβαιωμένες παραβάσεις, το συνολικό όφελος για τους καταναλωτές υπολογίζεται σε περίπου 400 εκατομμύρια ευρώ.

ΑΠΕ, επενδύσεις και αποθήκευση

Η αναβάθμιση των υποδομών συνδέεται και με την αυξημένη παρουσία των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο διανομής. Ενώ το 2019 πραγματοποιούνταν περίπου τρεις νέες συνδέσεις ΑΠΕ την ημέρα, το 2024 και το 2025 ο αριθμός έφτασε τις 78 έως 80 ημερησίως. Σήμερα, στο δίκτυο διανομής είναι συνδεδεμένο περίπου το 50% της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ της χώρας, με περισσότερους από 100.000 παραγωγούς και συνολική ισχύ περίπου 10 GW. Παράλληλα, ο ΔΕΔΔΗΕ μπορεί να διαχειρίζεται εξ αποστάσεως περίπου 6 GW παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές, δυνατότητα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους υψηλής παραγωγής από φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα, όταν η διαθέσιμη ενέργεια μπορεί να ξεπερνά τις ανάγκες κατανάλωσης.

Για τη χρηματοδότηση του εκσυγχρονισμού, οι ετήσιες επενδύσεις του Διαχειριστή έχουν αυξηθεί από περίπου 150 εκατομμύρια ευρώ την περίοδο 2011-2019 σε επίπεδο 800 εκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Σύμφωνα με τη διοίκηση, η προηγούμενη περίοδος χαμηλότερων επενδύσεων είχε δημιουργήσει επενδυτικό κενό περίπου 1,7 δισ. ευρώ, το οποίο επιχειρείται πλέον να καλυφθεί. Οι ανάγκες του δικτύου αυξάνονται καθώς ενισχύεται η ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ, προχωρά η ηλεκτροκίνηση και μεγαλώνει η ζήτηση για νέες συνδέσεις.

Στο σχεδιασμό περιλαμβάνεται και η αποθήκευση ενέργειας. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει εντοπίσει περισσότερα από 70 σημεία σύνδεσης, στα οποία θα μπορούσε να υποδεχθεί άμεσα περίπου 1 GW συστημάτων αποθήκευσης, ενώ οι σχετικές αιτήσεις έχουν ξεπεράσει τα 2,2 GW. Οι μπαταρίες μπορούν να αποθηκεύουν ενέργεια όταν υπάρχει αυξημένη παραγωγή και να την αποδίδουν στο δίκτυο όταν οι ανάγκες μεγαλώνουν. Η αξιοποίηση τους, σε συνδυασμό με τους έξυπνους μετρητές και τις ψηφιακές υποδομές, αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία για την καλύτερη διαχείριση της αυξανόμενης παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.