Η Ελλάδα-Αίγυπτος συνεχίζουν συνομιλίες για επέκταση θαλάσσιας ζώνης

Δυσάρεστες εκπλήξεις για την Τουρκία και τη Λιβύη επεφύλασσε η πρωτοβουλία για την κύρωση του παράνομου Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Μετά τη μαζική καταδίκη του από χώρες της περιοχής και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αίγυπτος αποφάσισε να σπάσει ένα «ταμπού» και να επαναλάβει τις συνομιλίες με την Ελλάδα για την επέκταση, ουσιαστικά, της μερικής οριοθέτησης της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης μεταξύ των δύο χωρών.

Η εξέλιξη ήρθε μετά τη τηλεφωνική επικοινωνία του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι. Οι δύο υπουργοί, αφού καταδίκασαν εκ νέου την κύρωση του Μνημονίου και εξέφρασαν τη στήριξή τους στον σεβασμό του Δικαίου της Θάλασσας, ανακοίνωσαν την απόφασή τους να συνεχιστούν οι συνομιλίες για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών, στη βάση του Δικαίου της Θάλασσας. Σύντομα αναμένεται, μάλιστα, να συσταθούν και τεχνικές επιτροπές για την προώθηση του ζητήματος.

Η επέκταση της συμφωνίας του 2020

Η επανάληψη των συνομιλιών ανοίγει τον δρόμο για συζήτηση περί επέκτασης της ελληνοαιγυπτιακής συμφωνίας του 2020 για τη μερική οριοθέτηση της ΑΟΖ, η οποία σταμάτησε ανατολικά του 28ου μεσημβρινού. Σε εκείνες τις ζώνες, όπου η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις και μηδενίζει την επήρεια του Καστελόριζου, η Αίγυπτος είχε αποφύγει έως τώρα συζητήσεις με την Ελλάδα, λόγω της απροθυμίας της να εισέλθει σε τέτοια τραπέζια.

Η συμφωνία του 2020 υπήρξε η πρώτη σημαντική έμπρακτη αμφισβήτηση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, επιτεύχθηκε, ωστόσο, με αντάλλαγμα παραχωρήσεις από την ελληνική πλευρά σε ό,τι αφορά την αρχή της πλήρους επήρειας των νησιών.

Ιστορικό ενδιαφέρον έχει και η στάση του Καΐρου απέναντι στην Τουρκία. Επί προεδρίας Χόσνι Μουμπάρακ, η Αίγυπτος άφηνε ανοικτό το ενδεχόμενο συνομιλιών με την Άγκυρα, οι οποίες, εκ των πραγμάτων, θα αφορούσαν τον σφετερισμό της ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Από τότε, όμως, που ανέλαβε την εξουσία ο πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, παρά τις πιέσεις από μερίδα της γραφειοκρατίας του αιγυπτιακού ΥΠΕΞ, αλλά και από την ίδια την Τουρκία μετά την αποκατάσταση των σχέσεων Καΐρου και Άγκυρας, δεν υπήρξε καμία τέτοια συνομιλία.

Η εξόργιση του Καΐρου και η «Γαλάζια Πατρίδα»

Η Αίγυπτος δεν έχει κρύψει την οργή της από την πρώτη στιγμή που έγινε γνωστή η κύρωση του Μνημονίου. Όχι μόνο επειδή αυτό παραβιάζει τις δικές της θαλάσσιες ζώνες, αλλά και επειδή αποτελεί αποτέλεσμα της προσπάθειας της Τουρκίας να διεισδύσει ακόμη περισσότερο στη Λιβύη και να αναδειχθεί σε πρωταγωνιστή των εξελίξεων στη χώρα, σε μια κρίσιμη καμπή της πολιτικής διαδικασίας. Η Άγκυρα επιχειρεί πλέον να αποκτήσει επιρροή και στην Ανατολική Λιβύη, η οποία μέχρι τώρα αποτελούσε το προγεφύρωμα της Αιγύπτου.

Ακόμη και πρόσφατα, η Τουρκία επιχείρησε να δελεάσει την Αίγυπτο με το επιχείρημα ότι, εάν αποδεχόταν τη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», θα «κέρδιζε» σημαντική έκταση θαλάσσιων περιοχών, οι οποίες, φυσικά, θα προέκυπταν από τον «διαμοιρασμό» της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.

Αντιθέτως, η απόφαση για επανάληψη των συνομιλιών με την Ελλάδα έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς, ανεξαρτήτως της κατάληξής τους, δεσμεύει την αιγυπτιακή πλευρά και περιορίζει πλέον τα περιθώρια κάθε προσπάθειας της Τουρκίας να προσεταιριστεί την Αίγυπτο εις βάρος των συμφερόντων και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Η εξέλιξη ενισχύει, παράλληλα, τη στρατηγική σχέση Ελλάδας και Αιγύπτου, σε μια περίοδο σημαντικών ανακατατάξεων στην ευρύτερη περιοχή.

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν, πάντως, ότι, παρά τα βήματα επαναπροσέγγισης Τουρκίας και Αιγύπτου, η καχυποψία και ο περιφερειακός ανταγωνισμός μεταξύ των δύο χωρών παραμένουν. Το Κάιρο δεν πρόκειται να δεχθεί την προσπάθεια της Άγκυρας να ηγεμονεύσει όχι μόνο στην ευρύτερη περιοχή, αλλά ακόμη και στον αραβικό κόσμο.