Γεραπετρίτης – Αμπντελατί: Συζητήσεις για επέκταση της συμφωνίας ΑΟΖ

Ελλάδα και Αίγυπτος συμφώνησαν να ξεκινήσουν άμεσα συζητήσεις για την επέκταση του γεωγραφικού πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας του 2020 για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Η συμφωνία επιτεύχθηκε σε τηλεφωνική επικοινωνία του Έλληνα υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελατί (Badr Abdelatty), την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2026, όπως ανακοινώθηκε από το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών και επιβεβαιώθηκε από ανάρτηση του ελληνικού ΥΠΕΞ.

Στην ίδια επικοινωνία, οι δύο υπουργοί απέρριψαν κατηγορηματικά την κύρωση του Μνημονίου Τουρκίας–Λιβύης του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, στις 20 Οκτωβρίου 2026. Υπογράμμισαν, παράλληλα, τη σημασία του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ενώ η συζήτηση επικεντρώθηκε και στη στρατηγική εταιρική σχέση των δύο χωρών καθώς και στις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Δεν παράγει έννομο αποτέλεσμα»

Ο Γεραπετρίτης δήλωσε χαρακτηριστικά: «Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομο αποτέλεσμα και δεν θα εφαρμοστεί». Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η κίνηση της λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων στερείται έννομης βάσης και δεν θα εφαρμοστεί.

Ο Έλληνας υπουργός προανήγγειλε επίσημη καταγγελία του μνημονίου σε όλα τα διεθνή φόρα, με αξιοποίηση κάθε διπλωματικού και πολιτικού μέσου. Σε ό,τι αφορά την κριτική της αντιπολίτευσης περί «εθνικής ήττας», απάντησε ότι «δεν ήταν στο χέρι της Ελλάδας να αποτρέψει την απόφαση ενός ξένου Κοινοβουλίου».

Αναφερόμενος στο δικαίωμα της χώρας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης, ο Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η Ελλάδα ενεργεί βάσει συγκροτημένου σχεδίου και στον χρόνο που η ίδια θα επιλέξει.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση της ελληνικής πλευράς, η κίνηση της Λιβύης αποτελεί κίνηση εντυπωσιασμού του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για εσωτερική κατανάλωση και αντίβαρο στην απομόνωσή του από τις ΗΠΑ. Επιπλέον, προβάλλεται το επιχείρημα ότι Τουρκία και Λιβύη στερούνται αντικείμενων ή παρακείμενων ακτών για νόμιμη βάση οριοθέτησης.

Μέτωπο στήριξης από ΕΕ, Κύπρο και Ισραήλ

Η κύρωση του μνημονίου προκάλεσε, όπως περιγράφεται, «τσουνάμι» αντιδράσεων υπέρ της Ελλάδας, με οργισμένη αντίδραση από Κύπρο και Ισραήλ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ισραήλ καταδίκασαν τις ενέργειες.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen) και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα (António Costa) εξέφρασαν βαθιά λύπη, σε κοινή δήλωσή τους στην οποία επισημαίνεται ότι η θέση της ΕΕ παραμένει αμετάβλητη από το 2019 και ότι η συμφωνία «παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και στερείται οποιασδήποτε νομικής ισχύος».

Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα (Roberta Metsola) διαβεβαίωσε ότι Αθήνα και Λευκωσία μπορούν να βασίζονται στην ευρωπαϊκή στήριξη.

Στις Βρυξέλλες, μετά από πιέσεις ευρωβουλευτών, συζητείται αυστηρή επανεξέταση της συνεργασίας με τις λιβυκές αρχές, με σύνδεση των ευρωπαϊκών κονδυλίων για το μεταναστευτικό με τον σεβασμό της διεθνούς νομιμότητας. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Γεραπετρίτης άφησε να εννοηθεί ότι η Αθήνα διατηρεί κρίσιμο λόγο στα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά πρωτόκολλα και κονδύλια για τη Λιβύη.

Ικανοποίηση στην Άγκυρα

Η τουρκική πλευρά υποδέχθηκε την εξέλιξη με ικανοποίηση και υπερασπίζεται το μνημόνιο. Ο Ερντογάν, μιλώντας στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του AKP, χαρακτήρισε την απόφαση «εξαιρετικά ευχάριστη είδηση». Ο κορυφαίος στέλεχος της τουρκικής κυβέρνησης Ομέρ Τσελίκ (Ömer Çelik) υποστήριξε ότι η κύρωση αποδεικνύει ότι η Τουρκία έχει ιστορικό και νομικό δίκαιο, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν (Hakan Fidan) βρίσκεται επίσης μεταξύ όσων καλωσόρισαν την εξέλιξη.

Το τουρκικό υπουργείο Εθνικής Άμυνας, στην εβδομαδιαία ενημέρωση της 22ης Οκτωβρίου 2026, υποστήριξε ότι το μνημόνιο «συνήφθη με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές της ευθυδικίας» και ότι «η νομική εγκυρότητα δεν μπορεί να καταργηθεί μέσω μονομερών αξιολογήσεων τρίτων». Η τουρκική πλευρά ανακοίνωσε, επιπλέον, ότι θα συνεχίσει την πολιτική και στρατιωτική της παρουσία στη Λιβύη, με αναφορά στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Το μνημόνιο του 2019, το οποίο από λιβυκής πλευράς φέρεται να υπογράφηκε από τον Φάιεζ αλ-Σαράτζ (Fayez al-Sarraj), έχει απορριφθεί από την Ελλάδα, την Κύπρο και την ΕΕ ως παράνομο από την ημέρα υπογραφής του. Η Τουρκία, αντίθετα, το θεωρεί νόμιμο και συμβατό με το διεθνές δίκαιο — μια διμερής διαφωνία που παραμένει ανοιχτή, ενώ η Αθήνα προχωρά με την Κάιρο στη διεύρυνση του δικού της πλαισίου οριοθέτησης.