Πέθανε η 87χρονη Μαρικάρμεν, σύμβολο της στεγαστικής κρίσης στην Ισπανία

Πέθανε το βράδυ της Τετάρτης στο νοσοκομείο της Μαδρίτης η 87χρονη Μαρία ντελ Κάρμεν Αμπασκάλ, γνωστή σε όλη την Ισπανία ως «Μαρικάρμεν», δύο εβδομάδες μετά την έξωσή της από το διαμέρισμα όπου ζούσε σχεδόν 70 χρόνια, γεγονός που είχε πυροδοτήσει μαζικές διαδηλώσεις για τη στεγαστική κρίση σε ολόκληρη τη χώρα.

Η είδηση του θανάτου της ανακοινώθηκε από την Ένωση Ενοικιαστών, με την οργάνωση να δηλώνει: «Με λύπη ανακοινώνουμε ότι σήμερα η Μαρικάρμεν πέθανε», χαρακτηρίζοντας «βασανιστική» τη διαδικασία που προηγήθηκε και εκτιμώντας ότι η λύση για την επιστροφή της ήρθε «πολύ αργά». Η 87χρονη νοσηλευόταν από τις 23 Σεπτεμβρίου, όταν εκδιώχθηκε από το σπίτι της στην οδό Alcalde Sáinz de Baranda, στη συνοικία Ρετίρο, αποχωρώντας πάνω σε φορείο με τη συνδρομή ιατρικού προσωπικού του Samur, ενώ εκατοντάδες πολίτες είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο σε μια προσπάθεια να εμποδίσουν την εκτέλεση της έξωσης.

Λουλούδια και κεριά έξω από το σπίτι

Μετά τον θάνατό της, πολίτες συρρέουν έξω από το πρώην σπίτι της για να την αποχαιρετήσουν, αφήνοντας λουλούδια, κεριά και σημειώματα κάτω από ένα δέντρο στη βάση του κτιρίου. Στην πόρτα του διαμερίσματος κόλλησαν ένα σημείωμα με την επιγραφή «Αναπαύσου εν ειρήνη, Μαρικάρμεν», ενώ ένα μπουκέτο κόκκινων λουλουδιών κρεμάστηκε στην καγκελόπορτα. Αργά το πρωί περίπου δέκα άτομα, ορισμένα εμφανώς συγκινημένα, παρέμεναν μπροστά από έναν αυτοσχέδιο βωμό με κεριά και πλακάτ, ενώ τουρίστες περπατούσαν ανάμεσα στα κεριά.

Σε πλακάτ από χαρτόνι διαβαζόταν «Η γιαγιά μιας ολόκληρης χώρας» και «Ο αγώνας συνεχίζεται». Τη μνήμη της τίμησε και μια 25χρονη φοιτήτρια μόδας, η οποία δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι «ήταν η αρχή όλων αυτών»: «Ήθελα οπωσδήποτε να έρθω να ανάψω ένα κερί, να προσπαθήσω να αγοράσω κάποια λουλούδια ή κάτι τέτοιο, για να δηλώσω την παρουσία μου».

Σύμφωνα με αναφορές του τύπου, περίπου 20.000 διαδηλωτές κατέβηκαν στους δρόμους της Μαδρίτης με σύνθημα «Έγραψες ιστορία, θα συνεχίσουμε τον αγώνα σου». Στην Πουέρτα ντελ Σολ, όπου από τις 26 Σεπτεμβρίου λειτουργεί καταυλισμός με περίπου 100 σκηνές τις τελευταίες 10 ημέρες, προγραμματίστηκε πορεία μνήμης για τις 9:00 το βράδυ προς το πρώην σπίτι της. Η οργάνωση Izquierda Revolucionaria κάλεσε σε πορεία από την πλατεία με ανάρτηση στην οποία έγραφε: «Δεν είναι ένας θάνατος, είναι ένας φόνος».

«Αυτή η μάχη κατέστρεψε την υγεία μου. Μετά βίας αντέχω άλλο», είχε δηλώσει η ίδια πριν από λίγους μήνες σε συνέντευξή της στο elDiario.es, περιγράφοντας τον πολυετή αγώνα της να αποφύγει την έξωση.

Από την έξωση στις πρόωρες εκλογές

Η Μαρικάρμεν ζούσε στο διαμέρισμα από το 1956, το οποίο είχε αγοραστεί από εταιρεία ακινήτων που αύξησε κατακόρυφα το ενοίκιο. Η έξωσή της αποτέλεσε αφορμή για έντονη κινητοποίηση γύρω από το στεγαστικό ζήτημα: η οικογένειά της, ο δικηγόρος της και η Ένωση Ενοικιαστών κατέληξαν σε συμφωνία για την επιστροφή της μέσω νέου συμβολαίου μίσθωσης μετά το εξιτήριο από το νοσοκομείο — συμφωνία που ωστόσο ήρθε πολύ αργά, καθώς η 87χρονη δεν πρόλαβε να επιστρέψει ποτέ στο σπίτι της.

Οι κινητοποιήσεις που ακολούθησαν οδήγησαν σε πολιτική αναταραχή. Το Κογκρέσο απέρριψε στις 2 Οκτωβρίου δύο στεγαστικά νομοσχέδια της κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ένα για την αναστολή εξώσεων ευάλωτων ανθρώπων. Αντιμέτωπος με κοινοβουλευτικό αδιέξοδο, ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προκήρυξε τρεις ημέρες αργότερα πρόωρες γενικές εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου. Η κυβέρνηση ενέκρινε εκ νέου τα διατάγματα αυτή την εβδομάδα και προωθεί δύο από αυτά μέσω ειδικής κοινοβουλευτικής διαδικασίας, με στόχο την έγκριση πριν από την κάλπη, ενώ έχει ανακοινώσει νέο πακέτο 21 στεγαστικών μέτρων: πρόσβαση σε προσιτή κατοικία, αποτροπή υπέρογκων αυξήσεων ενοικίων, αύξηση της προσφοράς και αντιμετώπιση της κερδοσκοπίας. Ο Σάντσεθ υπερασπίστηκε τις πρωτοβουλίες δηλώνοντας ότι «δεν ήταν ιδεολογικό ζήτημα, ήταν ζήτημα ανθρωπιάς», ενώ μετά τον θάνατο της 87χρονης ανάρτησε στο X: «Όλη μου η αγάπη στην οικογένεια και στους ανθρώπους της Μαρικάρμεν. Μια αγκαλιά και σε όλους όσους σήμερα νιώθουν αυτή την απώλεια σαν δική τους. Ας αναπαυθεί εν ειρήνη».

Στο σημείο του αποχαιρετισμού κάτοικοι της Μαδρίτης εξέφρασαν την οργή τους. Ο 64χρονος Λουίθ Ροντρίγuez χαρακτήρισε «απαράδεκτο» να διώχνουν μια ηλικιωμένη από το σπίτι της σε εποχή που οι τιμές ακινήτων «έχουν φτάσει σε εντελώς παρανοϊκά επίπεδα», τόνισε ότι «ξέραμε ότι θα πεθάνει, και πέθανε», περιέγραψε την υπόθεση ως «τη σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι» και την 87χρονη ως «ένα ακόμη θύμα». Αντίθετα, η 68χρονη συνταξιούχος Χουάνα Σοτίγιος εκτίμησε ότι η Μαρικάρμεν «εργαλειοποιήθηκε πολιτικά από διάφορα κόμματα».

Η Ένωση Ενοικιαστών συνδέει τις κινητοποιήσεις —διαδηλώσεις, καταυλισμούς και κάλεσμα γενικής απεργίας— με τη διασφάλιση του δικαιώματος στη στέγαση και αποδίδει στην υπόθεση την προκήρυξη των εκλογών, ερμηνεία που αποτελεί θέση της ίδιας. Η οργάνωση ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει τις κινητοποιήσεις, υπενθυμίζοντας τη φράση που είχε απευθύνει η ίδια σε όσους τη στήριζαν: «Παλέψτε, συνεχίστε να παλεύετε για αυτό που σας ανήκει». «Η οικογένειά σου, ο δικηγόρος σου και η Ένωσή σου θα συνεχίσουν να υπερασπίζονται το δικαίωμα στη στέγαση και να αγωνίζονται ενάντια στους κερδοσκόπους, με τη δύναμη και το θάρρος που μας δίδαξες», καταλήγει η ανακοίνωσή της.