Το Νόμπελ Χημείας 2026 στον Καγκάν και τον Σοάι για τα chiral μόρια

Το Βραβείο Νόμπελ Χημείας 2026 απονεμήθηκε στον Γάλλο Ανρί Καγκάν (Henri B. Kagan) και στον Ιάπωνα Κένσο Σοάι (Kenso Soai) για την ανακάλυψη των μη γραμμικών φαινομένων και της αυτοκατάλυσης στην ασύμμετρη οργανική σύνθεση. Η ανακοίνωση έγινε στις 7 Οκτωβρίου 2026 στη Στοκχόλμη από τη Βασιλική Ακαδημία Επιστημών της Σουηδίας.

Το βραβείο αφορά εργασία πάνω στα λεγόμενα chiral μόρια, δηλαδή μόρια-καθρέφτη, και συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 12 εκατομμυρίων σουηδικών κορώνων, περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι ανακαλύψεις των δύο επιστημόνων διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο για τους χημικούς που επινοούν αντιδράσεις για την παρασκευή φαρμακευτικών προϊόντων.

Τί είναι τα chiral μόρια

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Νόμπελ Χημείας Χάινερ Λίνκε εξήγησε τη φύση των chiral μορίων με αναλογία στα χέρια: όπως το αριστερό και το δεξί χέρι είναι κατοπτρικές εικόνες που δεν ταυτίζονται, έτσι και αυτά τα μόρια υπάρχουν σε δύο κατοπτρικές μορφές. Ο όρος προέρχεται από την ελληνική λέξη «χέρι».

Ο 95χρονος Καγκάν είναι καθηγητής στο πανεπιστήμιο Paris-Saclay και θεωρείται «πατέρας» αυτής της τεχνικής στη Γαλλία και παγκοσμίως. Ο 76χρονος Σοάι διδάσκει στο πανεπιστήμιο φυσικών επιστημών του Τόκιο. Σε τηλεφωνική επικοινωνία με το Ίδρυμα Νόμπελ, ο Σοάι δήλωσε: «Είναι η πιο απίστευτη ημέρα της ζωής μου».

25 χρόνια μετά το 2001

Μέρος του ερευνητικού τομέα είχε ήδη βραβευθεί με Νόμπελ το 2001, όχι όμως και ο Καγκάν. Τότε το γαλλικό υπουργείο Έρευνας είχε διαμαρτυρηθεί για την απόφαση. Με τη φετινή αναγνώριση, 25 χρόνια μετά, ο «παραλειπόμενος» πατέρας της τεχνικής λαμβάνει επιτέλους το βραβείο.

Η ανακοίνωση εντάσσεται στο πλαίσιο των φετινών βραβείων Νόμπελ, που καλύπτουν τη χημεία, τη φυσική και την ιατρική. Όπως επιβεβαίωσε και το The Guardian, το βραβείο χημείας αφορούσε εργασία πάνω στα μόρια-καθρέφτη.