Εφορία: Έως 50% «κούρεμα» προστίμων — Τα τέσσερα στάδια αποδοχής

Νέο κλιμακωτό σύστημα μείωσης προστίμων που επιβάλλονται μετά από φορολογικό έλεγχο προβλέπει το άρθρο 75 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/24). Ο φορολογούμενος που αποδέχεται τα αποτελέσματα του ελέγχου μπορεί να τύχει έκπτωσης στο πρόστιμο από 25% έως και 50%, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο κάνει την αποδοχή. Το ύψος του προστίμου δεν εξαρτάται πλέον μόνο από το αποτέλεσμα του ελέγχου, αλλά και από το πότε θα επιλέξει ο φορολογούμενος να κλείσει την υπόθεση — στοιχείο ιδιαίτερα κρίσιμο για μικρομεσαίους, ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους που έρχονται συχνά αντιμέτωποι με ελέγχους.

Η διαδικασία είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένη: η ΑΑΔΕ έχει θέσει σε λειτουργία ειδική ψηφιακή πλατφόρμα για τη Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου, προσβάσιμη μέσω του myAADE (myaade.gov.gr), στη διαδρομή Εφαρμογές – Φορολογικές Υπηρεσίες – Δήλωση Αποδοχής Πράξεων Ελέγχου, άρθρο 75 ν. 5104/24.

Τα τέσσερα στάδια και οι εκπτώσεις

Η μεγαλύτερη έκπτωση, 50%, δίνεται στο αρχικό στάδιο, πριν από την οριστικοποίηση του καταλογισμού του προστίμου. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το στάδιο αυτό ενεργοποιείται από την κοινοποίηση της εντολής ελέγχου ή της πρόσκλησης για παροχή πληροφοριών και εκτείνεται μέχρι την προθεσμία για την εκπρόθεσμη αρχική ή τροποποιητική δήλωση. Για μια μικρή επιχείρηση ή έναν αυτοαπασχολούμενο, η επιλογή αυτή μπορεί να περιορίσει σημαντικά το συνολικό βάρος, υπό τον όρο ότι η παράβαση και ο καταλογισμός γίνονται δεκτοί και ότι ο φορολογούμενος διαθέτει την οικονομική ευχέρεια να τηρήσει τους όρους της διαδικασίας.

Δεύτερο στάδιο είναι η μείωση κατά 40%, η οποία ισχύει μετά την κοινοποίηση της οριστικής πράξης διορθωτικού προσδιορισμού φόρου, τέλους ή εισφοράς, εφόσον η αποδοχή γίνει εντός της προθεσμίας για την ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) της ΑΑΔΕ. Στο στάδιο αυτό ο φορολογούμενος γνωρίζει πλέον το ακριβές ποσό που του καταλογίζεται και μπορεί είτε να αμφισβητήσει την πράξη, είτε να κλείσει τη διαφορά αποδεχόμενος την κύρια οφειλή, εξασφαλίζοντας όμως μικρότερη έκπτωση από εκείνη του αρχικού σταδίου, ανάλογα με τα πραγματικά περιστατικά και τους λόγους που επικαλείται.

Στο τρίτο στάδιο, η έκπτωση ανέρχεται σε 30% και αφορά την περίοδο μετά την απόφαση της ΔΕΔ ή τη σιωπηρή απόρριψη της προσφυγής, ενώ η αποδοχή πρέπει να γίνει εντός της προθεσμίας για δικαστική προσφυγή. Ακόμη και αν ο φορολογούμενος δεν δικαιωθεί με την προσφυγή στη ΔΕΔ, υπάρχει «παράθυρο» συμβιβασμού και έκπτωσης, που του επιτρέπει να αλλάξει πορεία ακόμη και αν αρχικά είχε επιλέξει να αμφισβητήσει τον καταλογισμό.

Τέλος, έκπτωση 25% προβλέπεται όταν η υπόθεση εκκρεμεί στα διοικητικά δικαστήρια. Σε αυτή την περίπτωση, η αποδοχή είναι δυνατή μέχρι την προηγουμένη ημέρα της αρχικά ορισθείσας δικασίμου.

Οι όροι της αποδοχής και της καταβολής

Η αποδοχή προϋποθέτει την αποδοχή της κύριας οφειλής και την εμπρόθεσμη καταβολή των ποσών. Συγκεκριμένα, ο φορολογούμενος πρέπει να καταβάλει το 25% του ποσού μέσα σε τρεις ημέρες από την αποδοχή, ενώ το υπόλοιπο 75% μπορεί να εξοφληθεί σε έως 12 δόσεις, στο πλαίσιο της πάγιας ρύθμισης. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, το υπόλοιπο ποσό επιβαρύνεται με επιτόκιο μετά την πάροδο 30 ημερών από την υποβολή της δήλωσης.

Αν δεν τηρηθούν οι όροι ή οι δόσεις, η έκπτωση χάνεται και η οφειλή επανέρχεται στο αρχικό της ύψος, με αφαίρεση όσων έχουν ήδη καταβληθεί. Η αποδοχή, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, είναι ανέκκλητη και σε συγκεκριμένα στάδια συνεπάγεται παραίτηση από ήδη ασκηθείσα ενδικοφανή ή δικαστική προσφυγή. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι η διαδικασία αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες προστίμων και πρόσθετων φόρων και δεν πρόκειται για γενική διαγραφή της φορολογικής οφειλής, αλλά για μείωση των προστίμων που εμπίπτουν στο καθεστώς.

Η εξώδικη επίλυση και οι προθεσμίες του 2027

Ξεχωριστός μηχανισμός από τη ΔΕΔ και το άρθρο 75 είναι η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών. Με τον ν. 5313/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στις 25 Ιουνίου 2026, τροποποιείται το άρθρο 16 του ν. 4714/2020 και προβλέπεται η υποβολή ηλεκτρονικής αίτησης στην Επιτροπή έως τις 30 Ιουνίου 2027. Προϋπόθεση είναι οι υποθέσεις να εκκρεμούν και να μην έχουν συζητηθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων έως τις 29 Ιουνίου 2027. Η ρύθμιση καταλαμβάνει και τις υποθέσεις που παραμένουν εκκρεμείς ενώπιον της Επιτροπής.

Επιτρέπεται, επίσης, εντός της ίδιας προθεσμίας, η υποβολή νέας αίτησης για υποθέσεις που έχουν απορριφθεί για τυπικούς λόγους, έχουν ματαιωθεί ή υπάρχουν νέα στοιχεία, νέα νομολογία ή έχει εκδοθεί αμετάκλητη ποινική απόφαση. Η προσφυγή στη ΔΕΔ, από την πλευρά της, γίνεται με δωρεάν ηλεκτρονική αίτηση, ωστόσο απαιτεί χρόνο, προετοιμασία και σοβαρή νομική τεκμηρίωση.

Το πνεύμα της ρύθμισης

Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης δήλωσε σχετικά ότι «ρόλος της Πολιτείας είναι να δίνει το χέρι και όχι να κουνάει το δάχτυλο στον πολίτη». Η ρύθμιση συνδέεται με την προσπάθεια αποσυμφόρησης των δικαστηρίων και μείωσης των εκκρεμών υποθέσεων, καθώς και με την τάση προς μια φορολογική διοίκηση που δεν περιορίζεται στην επιβολή κυρώσεων, αλλά δίνει περιθώριο συμμόρφωσης και τακτοποίησης.

Η βασική λογική του συστήματος είναι η μεγαλύτερη έκπτωση στην αρχή του καταλογισμού και η σταδιακή υποχώρησή της όσο η υπόθεση προχωρά από τον έλεγχο στην οριστική πράξη, τη ΔΕΔ και τελικά στα δικαστήρια. Για τον φορολογούμενο, η κρίσιμη παράμετρος είναι να ελέγξει εγκαίρως ποια διαδικασία είναι διαθέσιμη και ποια προθεσμία εξακολουθεί να ισχύει για τη συγκεκριμένη υπόθεση, καθώς η απώλεια προθεσμίας σε κάθε στάδιο μπορεί να σημαίνει και απώλεια του αντίστοιχου ευεργετήματος.