Δένδιας στις Βρυξέλλες: Η Τουρκία συνιστά απειλή για την Ελλάδα

Την ανάγκη δημιουργίας «πανευρωπαϊκής άμυνας» προέταξε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, μιλώντας σε συζήτηση για τη Στρατιωτική Κινητικότητα στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της εκδήλωσης Connecting Europe Days – Europe’s Mobility and Transport Flagship Event, την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2026. Στην ίδια τοποθέτησή του χαρακτήρισε την Τουρκία απειλή για την Ελλάδα, υποστηρίζοντας ότι η χώρα αντιμετωπίζει «εξαιρετικά δύσκολο περιβάλλον ασφαλείας».

«Δεν πρόκειται μόνο για την απειλή που αποτελεί η Ρωσία για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη. Επιπλέον, έχουμε τη γειτονική μας Τουρκία, η οποία συνιστά απειλή για εμάς», ανέφερε ο Δένδιας, προσθέτοντας ότι «όλοι έχουμε έναν γείτονα με τον οποίο είναι πολύ δύσκολο να συνυπάρξουμε». Η απειλή, όπως υπογράμμισε, δεν περιορίζεται στη Ρωσία: «Το Ιράν βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας. Το Σαχέλ, που σήμερα αποτελεί καταφύγιο τρομοκρατών, βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας. Η Λιβύη, ένα αποτυχημένο κράτος, βρίσκεται πολύ πιο κοντά μας. Η Συρία ήταν, μέχρι πολύ πρόσφατα, ένα αποτυχημένο κράτος και δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι η πορεία της. Ο Λίβανος βρίσκεται, επίσης, πολύ κοντά». Με βάση αυτή την εικόνα, περιέγραψε την περιοχή ως «μια εξαιρετικά δύσκολη γειτονιά».

«Ασπίδα του Αχιλλέα» με πέντε επίπεδα

Σε αυτό το περιβάλλον, ο Έλληνας υπουργός παρουσίασε το ελληνικό σχέδιο «Ασπίδα του Αχιλλέα» ως ολοκληρωμένο αμυντικό σύστημα που καλύπτει πέντε επίπεδα: την ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα, τον κυβερνοχώρο και το Διάστημα. Εξηγώντας την ονομασία του, παρέπεμψε στην αρχαία ελληνική μυθολογία: η ασπίδα που έδωσε η μητέρα του Αχιλλέα στον γιο της, όταν ο Έκτορας σκότωσε τον Πάτροκλο και έκλεψε τα όπλα του, είχε πέντε στρώματα — όπως και τα πέντε επίπεδα του σχεδίου.

Η λογική αυτή, υποστήριξε, πρέπει να αποκτήσει πανευρωπαϊκή διάσταση. Έθεσε μάλιστα το ερώτημα ποιος θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια βαλλιστική απειλή εναντίον μιας μικρής ευρωπαϊκής χώρας, όπως η Κύπρος, εάν το κράτος αυτό δεν διαθέτει μόνο του τις απαιτούμενες αντιβαλλιστικές δυνατότητες. «Πρέπει να το κάνουμε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος», τόνισε, υποστηρίζοντας ότι η προστασία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος απαιτεί «μια ολιστική προσέγγιση» και δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί από κάθε χώρα ξεχωριστά. «Έτσι οραματίζομαι την Ευρώπη του μέλλοντος», είπε, αναγνωρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί άμεσα, εκτιμώντας ωστόσο ότι πρόκειται για μια συνεκτική ιδέα που θα μπορούσε να υιοθετηθεί από τις νεότερες γενιές της Ευρώπης.

Προειδοποίησε επίσης ότι οι προκλήσεις του αύριο μπορεί να είναι ακόμη πιο σύνθετες, καθώς δυνατότητες που σήμερα διαθέτουν μόνο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις ενδέχεται, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, να περάσουν στα χέρια τρομοκρατικών οργανώσεων και μη κρατικών δρώντων.

Από το «τέλος της Ιστορίας» στους ρωμαϊκούς δρόμους

Ερωτηθείς αν η Ευρώπη βρίσκεται στο σημείο που πρέπει ως προς τη στρατιωτική κινητικότητα και την άμυνα, ο Δένδιας έκανε μια σύντομη ιστορική αναδρομή: κατά τη δεκαετία του 1980 η Ευρώπη θεωρούσε ότι την άμυνά της θα αναλάμβανε το ΝΑΤΟ και, στην πράξη, οι Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου επικράτησε η αντίληψη του «τέλους της Ιστορίας», όπως την είχε διατυπώσει ο Φράνσις Φουκουγιάμα, και η πεποίθηση ότι η Ευρώπη δεν χρειαζόταν να υπερασπιστεί τον εαυτό της. «Η αφέλεια της σκέψης μας ήταν πραγματικά παροιμιώδης», σχολίασε, σημειώνοντας ότι πίστευαν ότι το ευρωπαϊκό εγχείρημα θα στεκόταν όρθιο από μόνο του χάρη στις αξίες του.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όπως είπε, αποτέλεσε «σήμα συναγερμού» που επανέφερε την Ευρώπη στην πραγματικότητα. Για να απεικονίσει την υστέρηση, συνέδεσε τη στρατιωτική κινητικότητα με την εμπειρία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, της οποίας η δυνατότητα γρήγορης μετακίνησης των λεγεώνων στηριζόταν στο εκτεταμένο οδικό δίκτυο των 300.000 χιλιομέτρων. Σήμερα, η ΕΕ, με πληθυσμό πολλαπλάσιο και οικονομία σχεδόν 20 τρισ. ευρώ, διαθέτει λιγότερα χιλιόμετρα σιδηροδρομικών γραμμών από όσα ήταν οι ρωμαϊκοί δρόμοι. Η προσέγγιση, σημείωσε, πρέπει να καλύπτει «το σύνολο των απειλών, σε εύρος 360 μοιρών». Το συμπέρασμά του: «Πράττουμε το σωστό. Έχουμε καθυστερήσει, άρα πρέπει να κινηθούμε πάρα πολύ γρήγορα».

Συμπληρωματικότητα με το ΝΑΤΟ και κόστος

Ο Δένδιας απέρριψε την αντίληψη ότι μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική δομή θα λειτουργούσε ανταγωνιστικά προς το ΝΑΤΟ. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι πρέπει να λειτουργεί «συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ», το οποίο θα πρέπει να παραμείνει στην Ευρώπη και να συμμετέχει στην κοινή άμυνα. Δεν εισηγήθηκε νέες δομές, αλλά την ενίσχυση των υφιστάμενων, με μετεξέλιξη της Στρατιωτικής Επιτροπής της ΕΕ σε έναν θεσμό με «μεγαλύτερες δυνατότητες και περισσότερες δυνάμεις». Άσκησε μάλιστα κριτική στην υφιστάμενη δομή, με επικεφαλής τον Πτέραρχο Clancy, ρωτώντας αν έχει ξανακουστεί «στρατιωτική δομή της οποίας να προΐσταται μια επιτροπή», παραπέμποντας μάλιστα στην αρχαία δημοκρατική Αθήνα, που εξέλεγε στρατηγό με πλήρεις εξουσίες.

Αναγνωρίζοντας ότι η ενίσχυση της άμυνας θα έχει σημαντικό κόστος, το χαρακτήρισε αναγκαίο. Αναφέρθηκε στο ποσό των 100 δισ. ευρώ που ανέφερε ο Επίτροπος Απόστολος Τζιτζικώστας, υπολογίζοντας ότι αντιστοιχεί περίπου σε 0,06-0,07% του ΑΕΠ της ΕΕ, που ανέρχεται σχεδόν σε 20 τρισ. ευρώ. «Όταν μιλάμε για μια υπαρξιακή απειλή, έχουμε τη δυνατότητα να τα διαθέσουμε; Η απάντησή μου είναι ναι», είπε, ζητώντας μάλιστα συγγνώμη από τους Ευρωπαίους φορολογούμενους, «αλλά θα κοστίσει». Ερωτηθείς αν η Ευρώπη βρίσκεται στο επιθυμητό επίπεδο ως προς την άμυνα των υποδομών της, η απάντησή του ήταν κατηγορηματική: «Όχι, δεν βρισκόμαστε εκεί που θα έπρεπε. Αντιθέτως, απέχουμε πολύ».

Περνώντας στην ελληνική του ιδιότητα, ο Δένδιας διευκρίνισε ότι, ως υπουργός Άμυνας ενός ευρωπαϊκού κράτους, δεν μπορεί να μιλά εξ ονόματος ευρωπαϊκού θεσμού. Πρότεινε, ωστόσο, να αξιοποιηθεί η Ελλάδα ως παράδειγμα για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής στρατιωτικής κινητικότητας και ανθεκτικότητας, καθώς βρίσκεται κοντά στην κύρια σημερινή ευρωπαϊκή αμυντική πρόκληση. Υπογράμμισε τη στρατηγική σημασία της Αλεξανδρούπολης, την οποία χαρακτήρισε «το πλησιέστερο λιμάνι στο μέτωπο της Ουκρανίας», και τόνισε ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας στην Ελλάδα αλλά και κατά μήκος του διαδρόμου που συνδέει τη χώρα με τον Βορρά μέσω Βουλγαρίας, Ρουμανίας και Μολδαβίας θα μπορούσε να δείξει πώς η Ευρώπη αναπτύσσει διασυνδέσεις και διαδρόμους και ταυτόχρονα εξασφαλίζει την προστασία τους.

Οι εργασίες της εκδήλωσης άνοιξαν με χαιρετισμούς της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολου Τζιτζικώστα. Στη συζήτηση συμμετείχαν επίσης ο Επίτροπος για την Άμυνα και το Διάστημα Άντριους Κουμπίλιους (Andrius Kubilius), ο Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αρμόδιος για τη Στρατιωτική Κινητικότητα, Ρόμπερτς Ζίλε (Roberts Zīle), και ο Αναπληρωτής Πρωθυπουργός, Υπουργός Άμυνας και εκτελών χρέη Υπουργού Μεταφορών και Υποδομών της Ρουμανίας Ράντου-Ντινέλ Μιρούτα (Radu-Dinel Miruță). Τη συζήτηση συντόνισε η Γενική Διευθύντρια της Γενικής Διεύθυνσης Κινητικότητας και Μεταφορών (MOVE) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Μάγκντα Κοπτσίνσκα (Magda Kopczyńska).