Το ΥΠΕΞ προς Άγκυρα: Υποκριτικό να μας παραδίδετε μαθήματα θρησκευτικής ελευθερίας

Το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με αυστηρή ανακοίνωση στις κατηγορίες του τουρκικού ΥΠΕΞ, το οποίο με αφορμή το ζήτημα των Μουφτήδων της Θράκης έκανε λόγο για «παραβίαση θρησκευτικών ελευθεριών» και ζήτησε την αναγνώριση των «εκλεγμένων» από τη μειονότητα μουφτήδων.

Στην ανακοίνωσή του, το ελληνικό ΥΠΕΞ απορρίπτει τις τουρκικές θέσεις και κατηγορεί την Τουρκία για παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Ελλάδας. Το υπουργείο παραπέμπει στη Συνθήκη της Λωζάννης του 1923, η οποία ορίζει τη μειονότητα ως θρησκευτική, με χαρακτήρα που «δεν μπορεί να αμφισβητείται ούτε να επαναπροσδιορίζεται κατά το δοκούν».

Η αφορμή για τη νέα διπλωματική ένταση υπήρξε η δημοσίευση των Προεδρικών Διαταγμάτων για τον διορισμό των νέων τακτικών Μουφτήδων σε Κομοτηνή και Ξάνθη, εξέλιξη στην οποία η Άγκυρα αντέδρασε άμεσα. Στην ανακοίνωσή της, χρονολογημένη στις 24 Οκτωβρίου 2026, η τουρκική διπλωματία κατηγόρησε την Ελλάδα για «επιβολή διορισμένων μουφτήδων», υποστήριξε ότι η επιμονή των ελληνικών αρχών «συνιστά στρεβλή αντίληψη περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων» και κάλεσε τις ελληνικές αρχές να «αναγνωρίσουν τους νόμιμα εκλεγμένους από την ίδια τη μειονότητα μουφτήδες» στην Κομοτηνή και την Ξάνθη.

«Υποκριτικό να παραδίδετε μαθήματα»

Κεντρικό σημείο της απάντησης είναι ο χαρακτηρισμός «υποκριτικού» του να παραδίδει η Τουρκία «μαθήματα θρησκευτικής ελευθερίας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Ελλάδα», «πολλώ δε μάλλον όταν στην ίδια την Τουρκία οι Μουφτήδες διορίζονται από το κράτος», μέσω της κρατικής υπηρεσίας θρησκευτικών υποθέσεων (Diyanet). Το ΥΠΕΞ προσθέτει ότι η αξιοπιστία τέτοιων υποδείξεων προϋποθέτει «συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων».

Το υπουργείο υπογραμμίζει ακόμη ότι η Μουσουλμανική Μειονότητα της Θράκης αποτελείται από Έλληνες πολίτες και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της ελληνικής κοινωνίας, και ότι η ελεύθερη άσκηση της θρησκευτικής πίστης, αν και θεμελιώδες δικαίωμα, δεν μπορεί να γίνεται αντικείμενο επιλεκτικής επίκλησης ή «να χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις ενός κυρίαρχου κράτους».

Η Ελλάδα, ως ευρωπαϊκό κράτος δικαίου και μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προστατεύει τα δικαιώματα όλων των πολιτών με βάση την ισονομία και την ισοπολιτεία και με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, καταλήγει η ανακοίνωση.

Τέσσερις άξονες και η διαδικασία ανάδειξης

Σύμφωνα με την ελληνική απάντηση, η διαδικασία ανάδειξης των μουφτήδων προβλέπεται από τον νόμο 4964/2022, ο οποίος θεσπίζει σύγχρονη και δημοκρατική διαδικασία στην οποία συμμετέχουν μέλη της ίδιας της μειονότητας, συμπεριλαμβανομένων γυναικών, με στόχο τη διαφάνεια και τον πλήρη σεβασμό της θρησκευτικής ελευθερίας. Η αντιπαράθεση εκδηλώθηκε μετά το πέρας της πολυετούς περιόδου τοποτηρητειών και την ορκωμοσία των νέων τακτικών Μουφτήδων.

Οι νέοι τακτικοί Μουφτήδες είναι ο Μπιλάλ Καρά Χαλήλ στην Κομοτηνή και ο Σιουκρή Σερίφ Δαμάδογλου στη Ξάνθη. Οι ορισμοί έγιναν κατόπιν εισηγήσεων Συμβουλευτικών Επιτροπών, στις οποίες μετέχουν εξέχουσες προσωπικότητες της μουσουλμανικής κοινότητας, με στόχο τη διασφάλιση του κύρους και της νομιμοποίησης του θεσμού.

Το ελληνικό ΥΠΕΞ αποδομεί τις τουρκικές αιτιάσεις με τέσσερις απαράβατους άξονες. Πρώτον, ο αποκλειστικά θρησκευτικός χαρακτήρας της μειονότητας: η Συνθήκη της Λωζάννης, την οποία η Άγκυρα επικαλείται «κατά το δοκούν», αναγνωρίζει ρητά και αποκλειστικά μουσουλμανική μειονότητα στη Θράκη και επ’ ουδενί εθνική. Δεύτερον, η απουσία πρόβλεψης για εκλογή: πουθενά στη Συνθήκη δεν προβλέπεται «εκλογή» μουφτήδων, ενώ οι Μουφτείες στην ελληνική έννομη τάξη αποτελούν δημόσιες υπηρεσίες και οι Μουφτήδες ασκούν διοικητικές και ειδικές δικαιοδοτικές αρμοδιότητες, ώστε η επιλογή τους συνιστά κυριαρχικό δικαίωμα και αμιγώς εσωτερική υπόθεση της Ελλάδας.

Τρίτος άξονας είναι η διαφάνεια της διαδικασίας με τη συμμετοχή της ίδιας της μειονότητας μέσω των Συμβουλευτικών Επιτροπών, ενώ τέταρτος είναι το «κρεσέντο υποκρισίας»: η Αθήνα υπενθυμίζει ότι στην Τουρκία οι μουφτήδες ουδέποτε εκλέγονται, αλλά διορίζονται απευθείας από το κράτος.

Στην τουρκική ανακοίνωση χρησιμοποιείται ο όρος «τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης», τον οποίο η ελληνική πλευρά απορρίπτει ρητά, αναφερόμενη σε «μουσουλμανική μειονότητα». Η τουρκική πλευρά μιλά για «εκλεγμένους από τη μειονότητα μουφτήδες», ενώ η Αθήνα υποστηρίζει ότι η Συνθήκη της Λωζάννης δεν προβλέπει εκλογή, αλλά κυριαρχικό δικαίωμα διορισμού, με τις δύο πλευρές να παρουσιάζουν αντικρουόμενες αφηγήσεις επί του ίδιου ζητήματος.