Πορτογαλία: 31 συλλήψεις σε επιχείρηση κατά κατασκηνώσεων στέγης

Αστυνομικές δυνάμεις κατέσυραν τα ξημερώματα της Κυριακής τις κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας για τη στέγη στην πλατεία Rossio της Λισαβόνας και στην πλατεία D. João I του Πόρτο, με 31 συλλήψεις για ανυπακοή, σύμφωνα με ανακοίνωση της πορτογαλικής αστυνομίας.

Η επιχείρηση ξεκίνησε νωρίς τις πρωινές ώρες. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Euronews, οι επεμβάσεις άρχισαν γύρω στις 1 π.μ., ενώ άλλα μέσα, με συνεισφορά από Reuters και AFP, μετέδωσαν ότι η αστυνομία κινήθηκε λίγο μετά τις 2 π.μ. Χρησιμοποιήθηκαν ρόπαλα και κυνολογητικές μονάδες, ενώ οι διαμαρτυρόμενοι κάνουν λόγο και για χρήση πλαστικών σφαιρών.

Αντικρουόμενοι απολογισμοί τραυματιών

Η αστυνομία ανακοίνωσε ότι καταγράφηκαν 11 τραυματίες, εκ των οποίων οι τρεις ήταν αστυνομικοί, και ότι κατεστράφηκαν 171 δομές και κατασκευές. Η οργάνωση των διαμαρτυρομένων Casa Para Viver («Ένα Σπίτι για να Ζεις») μιλά για περισσότερους από 20 τραυματίες και αποδίδει τους τραυματισμούς στη χρήση πλαστικών σφαιρών. Η εκπρόσωπος της κατασκήνωσης του Πόρτο, Καταρίνα ντος Σάντος (Catarina dos Santos), δήλωσε στο πορτογαλικό πρακτορείο Lusa ότι στο Πόρτο υπήρξαν 37 ελαφρά τραυματίες και δύο συλλήψεις.

Σύμφωνα με τη ντος Σάντος, στην πλατεία του Πόρτο δρούσαν «τουλάχιστον 20 σκυλιά ελέγχου πλήθους, σαφώς αναστατωμένα», ενώ υπήρχαν και «οπλισμένοι αστυνομικοί με τα όπλα στραμμένα προς εμάς».

Από τους 31 συλληφθέντες, οι 25 στη Λισαβόνα αφέθηκαν ελεύθεροι με υποχρέωση εμφάνισης στο δικαστήριο τη Δευτέρα, σύμφωνα με το Reuters.

Η αλυσίδα των διαμαρτυρομένων και το τραγούδι της Επανάστασης

Λίγο πριν από την επέμβαση, οι δύο πλατείες είχαν περικυκλωθεί από τις αστυνομικές δυνάμεις. Οι διαμαρτυρόμενοι σχημάτισαν ανθρώπινη αλυσίδα, ενώ ακούστηκαν πυροτεχνήματα σε κλίμα έντονης σύγχυσης. Κάποιοι από τους περικυκλωμένους διαμαρτυρόμενους στο Πόρτο τραγούδησαν το «Grândola Vila Morena», το τραγούδι που συνδέεται με την Επανάσταση των Γαρύφαλων του 1974, ενώ ανάμεσα στα συνθήματα ακούστηκε το «μυρίζει δικτατορία».

Σύμφωνα με το Euronews, η Αστυνομία Δημόσιας Ασφάλειας (PSP) είχε προειδοποιήσει νωρίς το απόγευμα του Σαββάτου ότι δεν θα επέτρεπε στις σκηνές να παραμείνουν τη νύχτα στην πλατεία Rossio. Η αστυνομία ανακοίνωσε την επιχείρηση μέσω του X, επικαλούμενη παράνομες κατασκηνώσεις, ενώ, σύμφωνα με το The Guardian, χαρακτήρισε τις ενέργειές της «αναλογικές» και ανέφερε ότι είχε καλέσει τους διαμαρτυρόμενους να αποχωρήσουν οικειοθελώς.

Η Casa Para Viver εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία αναφέρει: «Η επιλογή του πρώτου πρωινού για την ανάπτυξη αστυνομικών σκύλων και την πυροδότηση πλαστικών σφαιρών εναντίον ανθρώπων που κοιμόνταν ή διαμαρτυρόταν ειρηνικά είναι μια πολιτική απόφαση». Η οργάνωση κάλεσε σε νέες διαμαρτυρίες την Τετάρτη.

Το πλαίσιο της στεγαστικής κρίσης

Οι κατασκηνώσεις συμπίπτουν με κλιμάκωση των διαμαρτυριών για τη στέγη που συνεχίζεται εβδομάδες τώρα, με επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις και συλλήψεις. Το κίνημα ξεκίνησε στις αρχές Οκτωβρίου στο Πόρτο, με επέμβαση της αστυνομίας, και στη συνέχεια επεκτάθηκε στη Λισαβόνα, όπου η κατασκήνωση στήθηκε μετά από πορεία χιλιάδων ανθρώπων σε κεντρικό λεωφόρο κατά των τιμών στέγασης που έχουν υπερβεί τα μέσα εισοδήματα. Το κίνημα εμπνεύστηκε από αντίστοιχες κατασκηνώσεις στην Ισπανία, όπου η διαμαρτυρία στο κέντρο της Μαδρίτης συμπλήρωσε τέσσερις εβδομάδες και η κινητικότητα έχει οδηγήσει σε πρόωρες γενικές εκλογές στις 29 Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με το The Guardian, οι τιμές αγοράς κατοικιών στην Πορτογαλία έχουν περισσότερο από διπλασιαστεί από το 2017, ενώ τα ενοίκια έχουν σχεδόν διπλασιαστεί. Ως παράγοντες αναφέρονται οι golden visas, οι ψηφιακοί νομάδες και οι βραχυχρόσιες μισθώσεις.

Οι διαμαρτυρόμενοι ζητούν την ανατροπή ενός νομοσχεδίου για τις μισθώσεις που διευκολύνει τις εξώσεις και καταργεί τα όρια στα ενοίκια των νέων μισθώσεων. Το νομοσχέδιο πέρασε πρώτη ανάγνωση στη Βουλή και οι διαμαρτυρόμενοι ζητούν την απόσυρσή του. Το πλήρες αίτημα του κινήματος περιλαμβάνει, σύμφωνα με το Euronews, τέλος στις έξωσεις χωρίς εναλλακτική στέγη, όρια στην αγορά ακινήτων από real estate funds, ανακαίνιση ερημωμένων κτιρίων και ανώτατο όριο στα ενοίκια.

Πολιτικές αντιδράσεις

Ο βουλευτής του Αριστερού Μπλοκ (Left Bloc) Φαμπιάν Φιγκειρέδο (Fabian Figueiredo) δήλωσε: «Ο αγώνας για μια κατοικία είναι δικαίωμα. Το ίδιο ισχύει και για την ειρηνική διαμαρτυρία. Το σύνταγμα εγγυάται και τα δύο». Περιέγραψε την αστυνομική επιχείρηση ως «πληγή που έχει προκαλέσει» στη δημοκρατία.

Το προηγούμενο βράδυ είχαν πραγματοποιηθεί μεγάλες ειρηνικές πορείες με καταγγελίες στην κυβέρνηση για αδράνεια. Ο αριθμός των σκηνών αποδίδεται διαφορετικά από τις πηγές: περίπου 130 στην πλατεία Rossio σύμφωνα με το Euronews, περισσότερες από 100 στη Λισαβόνα και περίπου 50 στο Πόρτο σύμφωνα με το The Guardian.

Παραμένουν ασαφή τα ακριβή αίτια των διαφορών στους απολογισμούς τραυματιών, καθώς και το ζήτημα του κατά πόσο χρησιμοποιήθηκαν πλαστικές σφαίρες —στοιχείο που προκύπτει αποκλειστικά από τις δηλώσεις των διαμαρτυρομένων και δεν επιβεβαιώνεται από την αστυνομία.