Η Ιρλανδική Προεδρία προτείνει περικοπές 141 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό της ΕΕ

Η ιρλανδική εκ περιτροπής Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ παρουσίασε την αναθεωρημένη διαπραγματευτική πρότασή της για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την επόμενη επταετία. Η πρόταση προβλέπει συνολικές περικοπές 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε σταθερές τιμές 2025, που αντιστοιχούν σε μείωση της τάξης του 8%. Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός ανέρχεται στο 1,16% του ΑΕΕ της ΕΕ και σημειώνει αύξηση άνω του 30% σε σχέση με το ισχύον ΠΔΠ, ή περίπου 47% αν συνυπολογιστεί ο πληθωρισμός.

Το σχέδιο παρουσιάστηκε το Σάββατο από τον Τόμας Μπερν (Thomas Byrne), υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων και Άμυνας της Ιρλανδίας, ενόψει του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων και της Συνόδου Κορυφής που ξεκινά την Πέμπτη, και συζητήθηκε σε πρώτη φάση στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων.

Το «δημοσιονομικό τρίλημμα»

Ο Τόμας Μπερν μίλησε για «δημοσιονομικό τρίλημμα», υπογραμμίζοντας ότι η πρόταση δεν μπορεί να ικανοποιήσει όλους και ότι λειτουργεί «ως καταλύτης για την επιτάχυνση της διαδικασίας». Όπως ανέφερε, στόχος είναι η επίτευξη συμφωνίας «έως το τέλος του έτους», ενώ η ημέρα σηματοδοτεί σημαντικό βήμα, χωρίς ωστόσο να πρόκειται για την τελική συμφωνία.

Η πρόταση στηρίζεται σε τρεις προτεραιότητες. Πρώτον, στη διατήρηση των εθνικών κατανομών, με προστασία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και της πολιτικής συνοχής. Δεύτερον, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας, της καινοτομίας, της ασφάλειας και της άμυνας, με πάνω από 400 δισ. ευρώ για ταμεία ανταγωνιστικότητας — υπερδιπλάσιους πόρους σε σχέση με το ισχύον ΠΔΠ. Τρίτον, στη διατήρηση της χρηματοδότησης για την ανάκαμψη και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, καθώς και σε δέσμευση 25 δισ. ευρώ για ανθρωπιστική βοήθεια. Σχεδόν όλα τα προγράμματα λαμβάνουν αυξημένη χρηματοδότηση σε σχέση με το ισχύον πλαίσιο.

Αντιδράσεις και διαπραγματευτικό πλαίσιο

Η πρόταση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από κράτη-μέλη. Οι 17 χώρες του σχήματος «Φίλοι της Συνοχής» βλέπουν θετικά το σχέδιο, ενώ οι λεγόμενοι «τσιγκούνηδες» του Βορρά δεν πείθονται και ζητούν γενναιότερες περικοπές. Ανώνυμος Ευρωπαίος διπλωμάτης υποστήριξε ότι «η ιρλανδική πρόταση αποτελεί απογοήτευση και απέχει πολύ από το να αποτελεί βάση για συμφωνία. Η απότομη αύξηση των δαπανών του ΠΔΠ σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα είναι δυσβάσταχτη και οικονομικά εντελώς μη βιώσιμη».

Η αρχική πρόταση της Κομισιόν ήταν «ο μεγαλύτερος προϋπολογισμός που προτάθηκε ποτέ», ύψους περίπου 2 τρισ. ευρώ, με ήδη μειωμένα κονδύλια για την Αγροτική Πολιτική και τη Συνοχή. Η μεσολαβητική πρόταση της Κυπριακής Προεδρίας προέβλεπε μείωση 2% σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής, δηλαδή 32,8 δισ. ευρώ λιγότερα.

Τα κεφάλαια και οι ίδιοι πόροι

Αναλυτικά, το πρώτο κεφάλαιο, που αφορά τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία και τις αγροτικές κοινότητες, ανέρχεται σε 91,4 δισ. ευρώ, με αύξηση 11% σε σχέση με το τρέχον ΠΔΠ και μείωση 3% σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής. Το δεύτερο κεφάλαιο, για την ανταγωνιστικότητα, την ευημερία και την ασφάλεια, ανέρχεται σε 456 δισ. ευρώ, με αύξηση 106% έναντι του τρέχοντος πλαισίου και μείωση 13% έναντι της Επιτροπής. Το πρόγραμμα «Παγκόσμια Ευρώπη» ανέρχεται σε 157 δισ. ευρώ (+31%, -17%), ενώ οι δαπάνες διοίκησης φτάνουν τα 95 δισ. ευρώ (+12%, -8,8%).

Νέο στοιχείο της ιρλανδικής πρότασης αποτελεί η δέσμη ιδίων πόρων ύψους 55 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ η Κομισιόν είχε προτείνει πέντε φόρους. Προβλέπεται αύξηση του ποσοστού κλήσης για τον πόρο βάσει του CBAM από 75% σε 90%, καθώς και σταδιακή προσέγγιση στην εφαρμογή του πόρου βάσει του ETS εντός του επταετούς κύκλου, λόγω ανησυχιών για οπισθοδρομητικές επιπτώσεις. Επιπλέον, υπάρχει πρόταση για αγροτική ανάπτυξη και ευελιξία με εμπροσθοβαρή κατανομή πόρων της ΚΑΠ.