Η ΕΕ καλεί τα κράτη-μέλη να μειώσουν την κατανάλωση ενέργειας

Επιστολή προειδοποίησης προς τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών απέστειλε ο Ευρωπαίος επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν (Dan Jørgensen), ενόψει «κρίσης τιμών» που συνδέεται με κρίση εφοδιασμού τον χειμώνα. Στην επιστολή του, ο Γιόργκενσεν καλεί τα κράτη-μέλη να συνεχίσουν να λαμβάνουν μέτρα που ενισχύουν τις προμήθειες ή περιορίζουν τη ζήτηση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας «για όσο διάστημα είναι απαραίτητο».

Σύμφωνα με την επιστολή, η Ευρωπαϊκή Ένωση «δεν αντιμετωπίζει προς το παρόν άμεσο κίνδυνο ελλείψεων», ωστόσο η Επιτροπή θέτει σε ετοιμότητα μέτρα μείωσης της ζήτησης που είχαν χρησιμοποιηθεί στην ενεργειακή κρίση του 2022, χωρίς να προτείνει την επιβολή υποχρεωτικών περιορισμών. Παράλληλα, ο επίτροπος καλεί τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν την ευελιξία που παρέχουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες για την αποθήκευση φυσικού αερίου, ώστε να αποφευχθεί μια βεβιασμένη αγορά ποσοτήτων σε μια ήδη περιορισμένη διεθνή αγορά.

Τα μέτρα που εξετάζει η Επιτροπή

Μεταξύ των μέτρων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής, η μετατόπιση της ζήτησης μέσω έξυπνων μετρητών και τιμολογίων, ο περιορισμός της θέρμανσης στα δημόσια κτίρια, η απαγόρευση ή ο περιορισμός της εξωτερικής θέρμανσης, καθώς και η απενεργοποίηση περιττού δημόσιου νυχτερινού φωτισμού. Η λογική πίσω από τα μέτρα είναι ότι η χαμηλότερη κατανάλωση στις ώρες αιχμής μπορεί να περιορίσει την καύση φυσικού αερίου στις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, μειώνοντας ταυτόχρονα την πίεση τόσο στις προμήθειες όσο και στις τιμές του ρεύματος.

Σε ό,τι αφορά τον στόχο αποθήκευσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι πληρότητα 80% μπορεί, υπό τις σημερινές συνθήκες, να είναι επαρκής για την ενεργειακή ασφάλεια του χειμώνα, αντί της επιθετικής προσπάθειας επίτευξης του 90%, ενώ προτείνει σταδιακές αγορές που θα περιορίζουν τον κίνδυνο νέας εκτίναξης των τιμών.

Τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται γύρω στο 70%, δηλαδή 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με στοιχεία της Gas Infrastructure Europe. Η τιμή του ολλανδικού TTF, σημείου αναφοράς για τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου, διαμορφώνεται γύρω στα 72 ευρώ/MWh, περίπου 40 ευρώ πάνω από τα επίπεδα πριν από τους αμερικανικούς και ισραηλινούς βομβαρδισμούς στο Ιράν τον περασμένο Φεβρουάριο.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι, αν δεν αυξηθούν οι εξαγωγές LNG από τον Περσικό Κόλπο ή αν παραταθούν οι νορβηγικοί περιορισμοί λόγω εργασιών συντήρησης, η τιμή μπορεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ/MWh στην κορύφωση της χειμερινής ζήτησης. Στο προσκήνιο βρίσκονται οι συνεχιζόμενες αναταράξεις στη Μέση Ανατολή και ο έντονος ανταγωνισμός της Ευρώπης με τις ασιατικές αγορές για τα διαθέσιμα φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το βασικό ερώτημα, όπως τίθεται, δεν είναι μόνο αν θα υπάρχει αρκετό αέριο, αλλά και σε ποια τιμή θα το εξασφαλίσει η Ευρώπη.

Στο εμπορικό πεδίο, οι τιμές του αμερικανικού αργού και του brent σημείωσαν ξαφνική άνοδο, με τις αγορές να φαίνεται ότι πείθονται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) είναι «καθ’ οδόν» για να υλοποιήσει την απειλή του να αναστείλει τις εξαγωγές αμερικανικού ντίζελ, προκειμένου να αποσυμπιέσει τις τιμές των καυσίμων στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Τα ελληνικά μέτρα για τα καύσιμα

Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση προαναγγέλλει για την επόμενη μέρα (Τετάρτη) το πρώτο πακέτο μέτρων στήριξης για τα καύσιμα, με δεύτερη φάση ανακοινώσεων για το πετρέλαιο θέρμανσης στις 14 Οκτωβρίου. Στόχος του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη είναι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης να διαμορφωθεί κάτω από 1,75 ευρώ/λίτρο.

Μεταξύ των προκριμένων επιλογών συγκαταλέγονται η παράταση της επιδότησης πετρελαίου κίνησης απευθείας στην αντλία από την 1η Οκτωβρίου, η συμφωνία με τα διυλιστήρια για εκπτώσεις τόσο στο πετρέλαιο κίνησης όσο και στην αμόλυβδη, η διπλή επιδότηση του πετρελαίου θέρμανσης —από το κράτος και τα διυλιστήρια— με συνολική έκπτωση που εξετάζεται να φτάσει ακόμη και τα 30 λεπτά, καθώς και η επανεξέταση των επιδοτήσεων ανά 15ήμερο. Η επιδότηση των καυσίμων συνεχίζεται για τον Σεπτέμβριο, με ανακοινώσεις να αναμένονται και για το επόμενο 15νθήμερο του Οκτωβρίου.

Η Ελλάδα επιδοτεί ήδη τη βενζίνη και το ντίζελ στην τελική τιμή της αντλίας, ωστόσο η κυβέρνηση δεν προχωρά σε οριζόντια μείωση του ΕΦΚ, επιλογή που παραμένει εκτός πλάνων ενόψει της Συνόδου Κορυφής. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, μιλώντας χθες στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, απέρριψε τις προτάσεις της αντιπολίτευσης για μειώσεις ΕΦΚ και ΦΠΑ, διαμηνύοντας ότι αν η κυβέρνηση had συναινέσει σε «οδηγίες» χωρίς κοστολόγηση, «δεν θα είχε μείνει ούτε ένα σεντ» για πρόσθετη στήριξη των πολιτών λόγω των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.

Η Ελλάδα διαθέτει το 3ο υψηλότερο πακέτο ενίσχυσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων μεταξύ των 27 κρατών-μελών, ενώ από τη φετινή και περσινή ΔΕΘ έχουν ανακοινωθεί μόνιμα μέτρα ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ. Σε αυτά περιλαμβάνονται δύο ενοίκια για εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές, ένα ενοίκιο για τη συντριπτική πλειονότητα των ενοικιαστών με καταβολή στα τέλη Νοεμβρίου, 400 ευρώ για συνταξιούχους άνω των 65 ετών, καθώς και φορολογικές ελαφρύνσεις από τον Ιανουάριο, με έμφαση στις οικογένειες με παιδιά και στην περιφέρεια, ενώ μικρομεσαίοι και ελεύθεροι επαγγελματίες θα δουν μειώσεις φόρων στα εκκαθαριστικά του επόμενου Μαρτίου.

Σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, η ελληνική κυβέρνηση είχε εναποθέσει ελπίδες σε εξαίρεση των σχετικών δαπανών από το όριο του Συμφώνου Σταθερότητας, ενώ το θέμα της δημοσιονομικής ευελιξίας αναμένεται να τεθεί από τον πρωθυπουργό στη Σύνοδο Κορυφής στα μέσα Οκτωβρίου.

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση της ΕΕ σε τιμές καυσίμων, με από τους υψηλότερους φόρους στον τομέα. Προεξοφλείται, πάντως, νέα αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ τον Οκτώβριο, με τους κινδύνους για την πραγματική οικονομία να συνίστανται σε ύφεση για την ΕΕ και σε επιβράδυνση για την ελληνική οικονομία.