Ερντογάν: Η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας, αλλά σύμμαχος στο ΝΑΤΟ

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (Recep Tayyip Erdoğan) δήλωσε ότι η Τουρκία δεν είναι εχθρός της Ελλάδας, αλλά γείτονας και σύμμαχός της στο ΝΑΤΟ. Οι δηλώσεις του έγιναν από τη Νέα Υόρκη, σε δημοσιογράφους, στο πλαίσιο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, και στιγματίζονται από έναν τόνο που χαρακτηρίστηκε ως «ξαφνική επίθεση φιλίας» προς την Αθήνα.

Η αναφορά του Τούρκου προέδρου στη φύση των ελληνοτουρκικών σχέσεων συνοδεύτηκε από σαφές μήνυμα σχετικά με την εσωτερική πολιτική της γειτονικής χώρας. Όπως υποστήριξε, η Τουρκία δεν ενδιαφέρεται και δεν έχει κανένα συμφέρον να αναμειχθεί στην εσωτερική πολιτική της Ελλάδας, στις εκλογές ή σε τυχόν κυβερνητικές αλλαγές.

«Οι σχέσεις είναι πολύ ευαίσθητες και σημαντικές»

Στο επίκεντρο των δηλώσεών του βρέθηκε η διαχρονική ευαισθησία των διμερών σχέσεων. Ο Ερντογάν ανέφερε χαρακτηριστικά: «Οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών είναι πολύ ευαίσθητες και σημαντικές… Αυτά δεν μας αφορούν». Η δήλωση αυτή συνέδεσε άμεσα με το προεκλογικό κλίμα στην Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι οι σχέσεις των δύο χωρών δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως προεκλογικό υλικό.

«Δεν έχουμε κανένα συμφέρον να αναμειχθούμε στην εσωτερική πολιτική της Ελλάδας. Διεξάγονται εκλογές στην Ελλάδα, αλλάζουν κυβερνήσεις, αλλάζει η αντιπολίτευση. Αυτά δεν μας αφορούν», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος, αφήνοντας σαφώς υπονοούμενα ότι ό,τι εξελίσσεται πολιτικά στη γειτονική χώρα αποτελεί αποκλειστικά ελληνική εσωτερική υπόθεση.

Ο Ερντογάν επέμεινε ότι η κύρια ανησυχία του είναι η ασφάλεια της Τουρκίας, προσθέτοντας ότι η χώρα επικεντρώνεται στη δική της ατζέντα και στις δικές της υποθέσεις. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησε να αποκόψει την τουρκική στάση από τυχόν ερμηνείες ότι η Άγκυρα παρακολουθεί ή επηρεάζει τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα.

Μη εργαλειοποίηση των διμερών σχέσεων προεκλογικά

Το σκέλος των δηλώσεων που αφορά την αποφυγή της προεκλογικής εργαλειοποίησης των ελληνοτουρκικών σχέσεων απασχόλησε το σύνολο των δημοσιευμάτων που κάλυψαν το θέμα. Ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε ότι οι διμερείς σχέσεις είναι «πολύ σημαντικές για να εργαλειοποιούνται προεκλογικά», μια φόρμουλα που συνδυάστηκε με τη δήλωσή του περί απουσίας τουρκικού συμφέροντος ανάμειξης στις ελληνικές εκλογές.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα αν ληφθεί υπόψη ότι οι δηλώσεις έγιναν την ίδια περίοδο που στην Ελλάδα διεξάγονται εκλογές, χωρίς ωστόσο ο Ερντογάν να προχωρήσει σε οποιαδήποτε χρονική προσδιορισμό ή αναφορά σε αριθμούς και χρονοδιαγράμματα. Η μόνη χρονική αναφορά στις δηλώσεις του αφορά ακριβώς το γεγονός ότι στην Ελλάδα βρίσκεται σε εξέλιξη εκλογική διαδικασία.

Ο συνδυασμός των δύο μηνυμάτων —αφενός ότι η Τουρκία δεν είναι εχθρός αλλά γείτονας και σύμμαχος στο ΝΑΤΟ, αφετέρου ότι οι διμερείς σχέσεις είναι πολύ ευαίσθητες για να μπουν στην προεκλογική αντιπαράθεση— συνιστά ένα σαφές στίγμα προς τα ελληνικά πολιτικά κόμματα ενόψει των εκλογών.

Το σκέλος των υποθαλάσσιων καλωδίων

Παράλληλα με τις δηλώσεις για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, διαχέεται στη δημοσιότητα και ένα ξεχωριστό αλλά συναφές θέμα που αφορά τις υποδομές συνδεσιμότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Hurriyet, η Τουρκία δηλώνει ότι δεν αντιτίθεται στην κατασκευή και πόντιση υποθαλάσσιων καλωδίων ούτε στην ανάπτυξη διεθνών υποδομών συνδεσιμότητας στην περιοχή.

Ωστόσο, η Άγκυρα εκφράζει αντιρρήσεις για ερευνητικές εργασίες ή εργασίες πόντισης καλωδίων σε θαλάσσιες περιοχές όπου υποστηρίζει ότι έχει κυριαρχικά δικαιώματα και δικαιοδοσία. Η τουρκική θέση, επομένως, δεν αφορά την ύπαρξη ή το περιεχόμενο των συγκεκριμένων έργων, αλλά κυρίως το πού πραγματοποιούνται οι δραστηριότητες αυτές.

Σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές, πριν από την έναρξη τέτοιων εργασιών θα πρέπει το κράτος σημαίας των εμπλεκόμενων πλοίων να ενημερώνει την Άγκυρα μέσω διπλωματικών διαύλων, ώστε να εξασφαλίζονται συντονισμός και αποφυγή εμπλοκών. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη διαδικασία είναι συμβατή με το διεθνές δίκαιο και τη διεθνή κρατική πρακτική.

Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να προστεθεί στο γενικότερο πλαίσιο της τουρκικής ατζέντας στην Ανατολική Μεσόγειο, η οποία, όπως ανέφερε ο ίδιος ο Ερντογάν, επικεντρώνεται στην ασφάλεια της χώρας του και στις δικές της υποθέσεις. Το αν και πώς το σκέλος αυτό θα συνδεθεί με την τρέχουσα διπλωματική διαδρομή των ελληνοτουρκικών σχέσεων παραμένει ανοιχτό, δεδομένου ότι ο Τούρκος πρόεδρος επέλεξε να μιλήσει για γείτονα και σύμμαχο στο ΝΑΤΟ και όχι για αντίπαλο.