Ευρωβουλευτές ΠΑΣΟΚ ζητούν διαφάνεια για το κόστος των data centers

Ποιος θα πληρώσει τελικά τον λογαριασμό της ψηφιακής ανάπτυξης — οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας που επενδύουν σε κέντρα δεδομένων ή τα νοικοκυριά, οι αγρότες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που ήδη δοκιμάζονται από το ενεργειακό κόστος και τη λειψυδρία; Αυτό το ερώτημα θέτουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με ερώτησή τους οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Μανιάτης, Νίκος Παπανδρέου, Σάκης Αρναούτογλου και Νικόλας Φαραντούρης, ζητώντας διαφάνεια στην κατανάλωση ενέργειας και νερού, δίκαιη κατανομή του κόστους των ηλεκτρικών υποδομών και προστασία των υδάτινων πόρων.

Η ερώτηση, με θέμα «Διαφάνεια, ενεργειακή και υδατική ασφάλεια και κατανομή κόστους για τα κέντρα δεδομένων (data centers)», αναδεικνύει τις σοβαρές προκλήσεις που δημιουργεί η ραγδαία ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων για την ενεργειακή και υδάτινη ασφάλεια της Ευρώπης και ιδιαίτερα της Ελλάδας. Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας των κέντρων δεδομένων στην Ευρώπη προβλέπεται να αυξηθεί κατά περίπου 70% μεταξύ 2024 και 2030. Πρόκειται, όπως σημειώνουν οι ευρωβουλευτές, για εξέλιξη που δημιουργεί αυξημένες ανάγκες σε ηλεκτρική ισχύ, ενίσχυση δικτύων και υδάτινους πόρους, την ώρα που πολλές περιοχές της χώρας αντιμετωπίζουν ήδη σοβαρά προβλήματα επάρκειας νερού.

«Η ψηφιακή ανάπτυξη είναι αναγκαία. Δεν μπορεί, όμως, να μετατρέπεται σε έναν ακόμη λογαριασμό που θα πληρώνουν οι πολίτες, ούτε να εξελίσσεται εις βάρος του νερού που χρειάζονται οι τοπικές κοινωνίες και η αγροτική παραγωγή», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ερώτηση.

Κενά διαφάνειας και ευρωπαϊκό πλαίσιο

Οι τέσσερις ευρωβουλευτές επισημαίνουν ότι, παρά τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ενεργειακή και υδατική απόδοση των data centers, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά κενά διαφάνειας. Τα σχετικά στοιχεία δημοσιοποιούνται συγκεντρωτικά και όχι ανά εγκατάσταση, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει επαρκής δημόσια εικόνα για το ενεργειακό και υδατικό αποτύπωμα κάθε μεγάλης μονάδας. Συγκεκριμένα, τα δεδομένα ενεργειακής κλάσης και αποδοτικότητας που συλλέγονται στο πλαίσιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/1791 και του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1364 δημοσιεύονται μόνο σε επίπεδο κρατών-μελών και της ΕΕ.

Στο πλήρες κείμενο της ερώτησης αναφέρεται επίσης ότι στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε ένα κοινό σύστημα αξιολόγησης, με κατάταξη από Α έως G για την ενεργειακή και υδατική απόδοση, και ξεκίνησε τη διαδικασία διαβούλευσης για τα ελάχιστα πρότυπα απόδοσης.

Τα τρία αιτήματα προς την Κομισιόν

Με την ερώτησή τους, οι ευρωβουλευτές ζητούν συγκεκριμένες απαντήσεις σε τρία κρίσιμα ζητήματα. Πρώτον, πλήρη διαφάνεια: να δημοσιοποιούνται ανά εγκατάσταση τα στοιχεία κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, καθώς και οι δείκτες ενεργειακής και υδατικής απόδοσης, με την αναγκαία προστασία των πραγματικά ευαίσθητων πληροφοριών. Δεύτερον, δίκαιη κατανομή του κόστους: να διασφαλιστεί ότι το κόστος ανάπτυξης και ενίσχυσης των ηλεκτρικών δικτύων που αναλογεί στα data centers θα επιβαρύνει τους επενδυτές και δεν θα μετακυλίεται άδικα στους λογαριασμούς των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Τρίτον, προστασία του νερού: να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες κατανάλωσης νερού για εγκαταστάσεις που λειτουργούν σε περιοχές με λειψυδρία, καθώς και πρόσθετα μέτρα για περιόδους παρατεταμένης ξηρασίας, με προτεραιότητα στην ύδρευση και την άρδευση.

Αιχμές κατά της κυβέρνησης

Στην ερώτηση περιλαμβάνεται κριτική κατά της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ αναφέρουν ότι η κυβέρνηση προβάλλει τις επενδύσεις στα data centers ως απόδειξη της ψηφιακής ανάπτυξης της χώρας. Ωστόσο, παρά τις πρόσφατες εξαγγελίες και το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα για τη διαφάνεια, την πραγματική κατανομή του κόστους των ηλεκτρικών υποδομών και κυρίως την προστασία των υδάτινων πόρων. Η πρόβλεψη ότι οι επενδυτές θα καλύπτουν τα έργα που προκαλούνται αποκλειστικά από τη σύνδεσή τους, όπως σημειώνουν, δεν απαντά στο ζήτημα των κοινών υποδομών και της ενδεχόμενης επιβάρυνσης των υπόλοιπων καταναλωτών.

«Δεν αρκεί η Κυβέρνηση να πανηγυρίζει για επενδύσεις δισεκατομμυρίων. Οφείλει να εγγυηθεί ότι ούτε ένα ευρώ από το κόστος που αναλογεί στους μεγάλους επενδυτές δεν θα μετακυλιστεί άδικα στους λογαριασμούς των πολιτών. Ούτε μπορεί να μιλά για βιώσιμη ανάπτυξη, όταν δεν έχει εξηγήσει πώς θα διασφαλιστεί ότι η λειτουργία μεγάλων εγκαταστάσεων δεν θα επιβαρύνει περιοχές που ήδη δοκιμάζονται από την ξηρασία», αναφέρουν οι ευρωβουλευτές.

Οι τέσσερις ευρωβουλευτές υπογραμμίζουν ότι η Ελλάδα, ως μεσογειακή χώρα που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης, δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει την ενεργειακή και υδατική ασφάλεια ως δευτερεύοντα ζητήματα. Η κυβέρνηση, όπως ζητούν, οφείλει να απαντήσει ξεκάθαρα: πόσο ρεύμα και πόσο νερό θα απαιτήσουν οι νέες εγκαταστάσεις, ποιος θα πληρώσει τις αναγκαίες υποδομές και ποιες εγγυήσεις υπάρχουν για τους πολίτες, τους αγρότες και τις τοπικές κοινωνίες.

Οι ευρωβουλευτές καταλήγουν με τη διατύπωση: «Η ψηφιακή μετάβαση αποτελεί μεγάλη ευκαιρία για την ελληνική οικονομία, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνοδεύεται από διαφάνεια, υπευθυνότητα και δίκαιη κατανομή του κόστους. Ναι στις επενδύσεις και στην τεχνολογική πρόοδο. Όχι σε μια ανάπτυξη όπου τα κέρδη θα μένουν στους επενδυτές, αλλά οι λογαριασμοί και η λειψυδρία θα μένουν στους πολίτες. Η Ελλάδα χρειάζεται data centers, αλλά χρειάζεται και νερό στα χωράφια, ρεύμα σε προσιτές τιμές και πραγματική προστασία των τοπικών κοινωνιών».