Πληθωρισμός 3,5% και χρέος £3 τρισ. πιέζουν την κυβέρνηση πριν τον προϋπολογισμό

Σύμφωνα με το BBC: Ο ετήσιος πληθωρισμός στο Ηνωμένο Βασίλειο επιταχύνθηκε στο 3,5% τον Σεπτέμβριο του 2026, από 3,1% τον Αύγουστο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Οκτώβριο του 2025, σύμφωνα με το Office for National Statistics (ONS). Ταυτόχρονα, το δημόσιο χρέος της χώρας ξεπέρασε για πρώτη φορά τα 3 τρισεκατομμύρια λίρες, ενώ ο κρατικός δανεισμός του Σεπτεμβρίου ξεπέρασε τις προσδοκίες. Τα στοιχεία δημοσιεύθηκαν μία εβδομάδα πριν από τον πρώτο προϋπολογισμό του καγκελάριου Τζον Χίλι (John Healey), στις 28 Οκτωβρίου, και ενισχύουν τις προσδοκίες για αύξηση επιτοκίου από την Τράπεζα της Αγγλίας στις 5 Νοεμβρίου.

Τα καύσιμα κινούν τον πληθωρισμό

Κύριος μοχλός της πληθωριστικής επιτάχυνσης ήταν η άνοδος των τιμών καυσίμων, αποτέλεσμα διαταραχών στον παγκόσμιο εφοδιασμό πετρελαίου λόγω των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία. Η μέση τιμή της βενζίνης αυξήθηκε κατά 8,2 λεπτά ανά λίτρο μεταξύ Αυγούστου και Σεπτεμβρίου, φτάνοντας τα 169,5p ανά λίτρο, το υψηλότερο επίπεδο από τον Αύγουστο του 2022, ενώ ο ντίζελ ανέβηκε στα 192,5p ανά λίτρο, στο υψηλότερο από τον Ιούλιο του 2022. Συνολικά, οι τιμές των καυσίμων οχημάτων αυξήθηκαν κατά 29,8% στην περίοδο που καλύπτουν τα στοιχεία.

Σύμφωνα με το ONS, οι μεταφορές και ιδίως τα καύσιμα οχημάτων συνεισέφεραν την μεγαλύτερη άνοδο στον ετήσιο πληθωρισμό, με τις τιμές του κλάδου να αυξάνονται 6,6% ετησίως, από 4,6% τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος πληθωρισμός στις υπηρεσίες επιταχύνθηκε στο 3,7%, ενώ οι δαπάνες στέγασης και οικιακών υπηρεσιών αυξήθηκαν 5,3% και οι επικοινωνίες 5,8%. Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα παρέμεινε αμετάβλητος στο 1,3%, με τις τιμές να υποχωρούν εντός του μήνα, ενώ ο βασικός δείκτης CPI ανέβηκε στο 2,8% από 2,6%. Μηνιαία, οι τιμές κατανάλωσης αυξήθηκαν 0,4%, μετά από άνοδο 0,5%.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος του ONS Γκραντ Φίτζνερ (Grant Fitzner) χαρακτήρισε «αξιοσημείωτη» την αύξηση του Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας ότι ο πληθωρισμός βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο σε σχεδόν έναν χρόνο. Πέρα από τα καύσιμα, στην άνοδο συνέβαλαν σύμφωνα με τον ίδιο οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων, των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και των ζωντανών εκδηλώσεων.

Το παρασκήνιο της ανόδου των τιμών καυσίμων εντοπίζεται στη γεωπολιτική αναταραχή: το αποτελεσματικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν, μετά από αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις, διέκοψε σοβαρά μία από τις βασικές παγκόσμιες γραμμές εφοδιασμού αργού, ενώ η διυλιστηριακή ικανότητα έχει πληγεί παγκοσμίως από ρωσικές και ουκρανικές επιθέσεις σε υποδομές του ενός εναντίον του άλλου.

Δανεισμός £24,5 δισ. και χρέος πάνω από £3 τρισ.

Σε ξεχωριστή δημοσίευση, το ONS ανακοίνωσε ότι ο δημόσιος δανεισμός τον Σεπτέμβριο έφτασε τα £24,5 δισ., £1,8 δισ. υψηλότερα από έναν χρόνο πριν και πάνω από τις προσδοκίες των αναλυτών. Η αύξηση αποδίδεται εν μέρει στο ότι οι δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των αυξημένων κόστους τόκων του χρέους λόγω πληθωρισμού, ξεπέρασαν τα έσοδα της κυβέρνησης. Στο εξάμηνο Απριλίου-Σεπτεμβρίου ο δανεισμός έφτασε τα £97,8 δισ., ελαφρώς χαμηλότερα από την ίδια περυσινή περίοδο και αντιστοιχεί στο 3,1% του ΑΕΠ, αλλά £6 δισ. πάνω από την πρόβλεψη του Office for Budget Responsibility (OBR).

Το δημόσιο χρέος στο τέλος του Σεπτεμβρίου εκτιμήθηκε προσωρινά ότι ξεπέρασε για πρώτη φορά τα £3 τρισ. Ως ποσοστό της οικονομίας, ωστόσο, το χρέος ήταν χαμηλότερο από έναν χρόνο πριν, στο 94% του ΑΕΠ από 94,7%. Η Ρουθ Γκρέγκορι (Ruth Gregory), deputy chief UK economist της Capital Economics, δήλωσε ότι τα στοιχεία δανεισμού «ζωγράφιζαν μια ζοφερή εικόνα» ενόψει του προϋπολογισμού, ενισχύοντας την εκτίμηση ότι ο Χίλι θα παρουσιάσει ένα προσεκτικό προϋπολογισμό με μικρή καθαρή επίδραση στην οικονομία, αφήνοντας τις πιο δύσκολες δημοσιονομικές επιλογές για του χρόνου.

Η αγορά ομολόγων προσθέτει επιπλέον πίεση: οι 10ετείς αποδόσεις των βρετανικών gilts βρίσκονταν λίγο κάτω από το 5,4% στο τέλος του Σεπτεμβρίου, αφού είχαν σημειώσει 19ετές υψηλό νωρίτερα μέσα στον μήνα, στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας πώλησης ομολόγων που αυξάνει το κόστος δανεισμού για τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Αγορές τιμολογούν αύξηση επιτοκίου

Η Τράπεζα της Αγγλίας, με βασικό επιτόκιο στο 3,75% και στόχο πληθωρισμού 2%, αναμένεται ευρέως να αυξήσει τα επιτόκια στη συνεδρίαση της 5ης Νοεμβρίου, που θα μπορούσε να είναι η πρώτη τέτοια κίνηση από το 2023. Η Ντάνι Χιούσον (Danni Hewson), head of financial analysis της AJ Bell, εκτίμησε ότι η αγοραία προσδοκία για αύξηση τον Νοέμβριο πλησιάζει το 100%, με πάνω από 50% πιθανότητα για δεύτερη αύξηση πριν το τέλος του έτους, σε συγχρονισμό με πιθανές αυξήσεις της ΕΚΤ και της Fed. Η ίδια σημείωσε ότι το όριο τιμής ενέργειας αυξήθηκε ελαφρώς τον Οκτώβριο, με τα νοικοκυριά να προετοιμάζονται για ακόμη μεγαλύτερη άνοδο στις αρχές του επόμενου έτους, και ότι «η γνώση ότι η χρηματοδότηση της ζωής μας θα γίνεται μόνο πιο δύσκολη τους επόμενους μήνες θα επηρεάσει την καταναλωτική εμπιστοσύνη».

Στις αγορές, οι αναζωογονημένες διπλωματικές προσπάθειες στη Μέση Ανατολή βελτίωσαν το κλίμα, με τον FTSE 100 να κερδίζει 22 μονάδες (+0,2%) στις 10.755 μονάδες, τον γερμανικό Dax να ανεβαίνει 0,3%, τον γαλλικό CAC 400 0,4% και τον ιταλικό FTSE MiB 0,5%. Ωστόσο, το spread μεταξύ γαλλικών και γερμανικών κρατικών ομολόγων ξεπέρασε τις 150 μονάδες βάσης, φτάνοντας τα 157bps, επίπεδα κοντά σε αυτά του 2011. Ο Μπέντζαμιν Σρέντερ (Benjamin Schroder), senior rates strategist της ING, σημείωσε ότι η κοινωνική αναταραχή προσθέτει στις ανησυχίες για τη Γαλλία.

Απαντώντας στα στοιχεία, ο Χίλι δήλωσε: «Γνωρίζουμε ότι οι αυξήσεις τιμών από τις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη πλήττουν τη Βρετανία και χώρες σε όλο τον κόσμο». Υπενθύμισε ότι το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο επαίνεσε την περασμένη εβδομάδα τη «δημοσιονομική πειθαρχία» της κυβέρνησης και αναφέρθηκε στην έγκριση για άντληση περισσότερου φυσικού αερίου από το πεδίο Jackdaw στη Βόρεια Θάλασσα, έργο του οπεράτορ Adura, που εδρεύει στο Aberdeen και ανήκει από κοινού στη Shell και τη νορβηγική Equinor. Η Shell χαρακτήρισε την έγκριση «σημαντικό βήμα» για τη διασφάλιση ότι η βρετανική Βόρεια Θάλασσα μπορεί να συνεχίσει να συνεισφέρει στην ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομία της χώρας.

Ο προϋπολογισμός της 28ης Οκτωβρίου, σύμφωνα με τον καγκελάριο, θα «διατηρήσει αυτή τη δυναμική», τηρώντας τους αυτοεπιβαλλόμενους δημοσιονομικούς κανόνες της κυβέρνησης και προωθώντας «ανάπτυξη σε κάθε ταχυδρομικό κωδικό, δίνοντας παράλληλα στις επιχειρήσεις και τις οικογένειες χώρο για ανάσα».