Θάνατος εργαζόμενης σε εργαστήριο πανώλης στη Σιβηρία: Οι ειδικοί καθησυχάζουν για παγκόσμια εξάπλωση

Μια παγκόσμια έξαρση πνευμονικής πανώλης θεωρείται εξαιρετικά απίθανη, παρά τον θάνατο 28χρονης εργαζόμενης ερευνητικού κέντρου πανώλης στη Σιβηρία και τις αναφορές ότι περίπου 200 άνθρωποι τέθηκαν σε απομόνωση.

Την περασμένη Παρασκευή, η γυναίκα πέθανε από πνευμονία «απροσδιόριστης» προέλευσης, αφού ενδέχεται να είχε εκτεθεί στην πανώλη. Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι σχεδόν 200 άνθρωποι τέθηκαν σε απομόνωση, ενώ στο διαδίκτυο άρχισαν να διαδίδονται εικασίες και ανησυχία, παρά τις καθησυχαστικές ανακοινώσεις των αρχών.

Τι είναι γνωστό για την περίπτωση

Η 28χρονη, Ντάρια Σιπιλόβα, εργαζόταν στο «Ινστιτούτο Κατά της Πανώλης» στην περιοχή Ιρκούτσκ της Σιβηρίας. Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες ανέφεραν ότι εμφάνισε συμπτώματα που έμοιαζαν με πνευμονία είτε μετά το σπάσιμο ενός δοκιμαστικού σωλήνα που περιείχε το βακτήριο της πανώλης είτε μετά από αποστολή στην περιοχή Μπουριατία, στα σύνορα με τη Μογγολία, όπου η πανώλη είναι ενδημική στους άγριους πληθυσμούς ζώων.

Μέχρι στιγμής δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα η αιτία θανάτου της και, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, βρίσκονται σε εξέλιξη εργαστηριακές εξετάσεις.

Γιατί δεν αναμένεται νέα πανδημία

Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο Yersinia pestis και διακρίνεται σε τρεις μορφές: τη βουβωνική, την πνευμονική και τη σηψαιμική. Η βουβωνική, η συχνότερη, μεταδίδεται μέσω τσιμπημάτων μολυσμένων ψύλλων και προκαλεί επώδυνα οιδήματα στους λεμφαδένες. Η πνευμονική μορφή μπορεί να μεταδοθεί από άνθρωπο σε άνθρωπο μέσω σταγονιδίων και είναι συνήθως θανατηφόρα εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, με χρόνο από την έκθεση έως την εμφάνιση των συμπτωμάτων που μπορεί να είναι μόλις 24 ώρες.

Ο Μαύρος Θάνατος του 14ου αιώνα σκότωσε περισσότερους από 25 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη. Σήμερα, ωστόσο, οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές: η νόσος αντιμετωπίζεται με απλά και ευρέως διαθέσιμα αντιβιοτικά.

«Έχουμε δύο θεραπείες που λειτουργούν πολύ καλά για τη βουβωνική πανώλη», δήλωσε ο Πιέρο Ολιάρο, καθηγητής λοιμωδών νοσημάτων που σχετίζονται με τη φτώχεια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Το 2025 δημοσίευσε με τους συνεργάτες του την πρώτη τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη μελέτη στη Μαδαγασκάρη, η οποία έδειξε ότι η από του στόματος σιπροφλοξασίνη και ένα ενέσιμο αμινογλυκοσίδιο ήταν αποτελεσματικά κατά 91% και 92% αντίστοιχα. Ακόμη και στις περιπτώσεις εξέλιξης σε πνευμονική μορφή, το 85% των ασθενών ανάρρωσε με άμεση θεραπεία.

Επιπλέον, σε αντίθεση με τον ιό της Covid-19, η πνευμονική πανώλη μεταδίδεται μόνο μετά την εμφάνιση συμπτωμάτων, όπως αναφέρει το BBC. «Δεν είναι κάτι που μπορεί να μας διαφύγει, ώστε να βλέπουμε ανθρώπους να επιβιβάζονται σε ένα αεροπλάνο, να ταξιδεύουν και να εμφανίζονται νέες λοιμώξεις παντού», δήλωσε η Ζάνια Σταματακί, αναπληρώτρια καθηγήτρια ιολογικής ανοσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, όλες οι επαφές των ασθενών έχουν εντοπιστεί και παρακολουθούνται, χωρίς κανείς να παρουσιάζει συμπτώματα. Ο εκπρόσωπος του οργανισμού, Κρίστιαν Λίντμαϊερ, ανακοίνωσε την Τρίτη την αρχική εκτίμηση κινδύνου: «μέτριος έως χαμηλός για το Ιρκούτσκ, χαμηλός για τη Ρωσική Ομοσπονδία συνολικά και πολύ χαμηλός για την ευρωπαϊκή περιοχή του ΠΟΥ», δήλωσε στους δημοσιογράφους.

Αυστηρά πρωτόκολλα στα εργαστήρια

Η μετάδοση της πανώλης σε εργαστηριακό περιβάλλον είναι εξαιρετικά σπάνια. Οι ερευνητές φορούν πλήρη μέσα ατομικής προστασίας και τα δείγματα διαχειρίζονται αποκλειστικά μέσα σε θαλάμους βιοασφάλειας υπό αρνητική πίεση αέρα. «Αν σπάσει ένας σωλήνας, θα σπάσει μέσα στον θάλαμο και ο χρήστης θα προστατευτεί», εξήγησε η Σταματακί, προσθέτοντας ότι κατά τη μεταφορά ο σωλήνας τοποθετείται σε δεύτερο δοχείο ασφαλείας και οι τεχνικοί υποβάλλονται σε αυστηρή εκπαίδευση.

Η πανώλη εξακολουθεί να υπάρχει

Η νόσος δεν αποτελεί αποκλειστικά ιστορική ασθένεια: είναι ενδημική σε πληθυσμούς τρωκτικών στην Αφρική, την Ασία, τη Νότια Αμερική και τις ΗΠΑ, όπου καταγράφονται κατά μέσο όρο επτά ανθρώπινα κρούσματα ετησίως. Το 2017, μια έξαρση στη Μαδαγασκάρη οδήγησε σε 2.417 κρούσματα και 209 θανάτους. Όπως επισημαίνει όμως ο Ολιάρο, το γεγονός ότι η έξαρση τερματίστηκε δείχνει ότι οι εξάρσεις τείνουν να περιορίζονται και συνήθως δεν εξελίσσονται σε πανδημίες.

«Μπορεί να μην επηρεάζει πολλούς ανθρώπους σε παγκόσμια κλίμακα, αλλά εξακολουθεί να προκαλεί πόνο», τόνισε ο Ολιάρο. «Είναι μια σημαντική ασθένεια και, επομένως, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η πανώλη υπάρχει».