Τραμπ: Αποσύραμε τα B-1 από τη Βρετανία λόγω απειλών που συνδέουμε με το Ιράν

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ απέσυραν τα βομβαρδιστικά B-1 από τη βρετανική βάση RAF Fairford στο Γκλόστερσαϊρ λόγω «ορισμένων απειλών», τις οποίες συνέδεσε με το Ιράν. Το Πεντάγωνο είχε επιβεβαιώσει την Κυριακή την απομάκρυνση των αεροσκαφών, που εκτιμώνται σε περίπου δώδεκα, προς τις μόνιμες βάσεις τους στις ΗΠΑ.

«Υπήρχαν ορισμένες απειλές. Και αντί να προκαλούμε τον εχθρό — θα πιάνουμε τον εχθρό και θα νικούμε τον εχθρό, αλλά γιατί να τους αφήνουμε εκεί; Οπότε τους μετακινήσαμε λίγο, όχι πολύ μακριά», είπε ο Τραμπ. Σε ερώτηση αν «συγκεκριμένη απειλή» οδήγησε στην απόφαση, καθώς αναχωρούσε για τη Νεμπράσκα, απάντησε: «Ναι, νομίζω μπορούμε να το πούμε αυτό. Δεν πέταξαν έξω κατά λάθος».

Ο Αμερικανός πρόεδρος είπε ότι οι ΗΠΑ «γνωρίζουν τους ανθρώπους που έκαναν την απειλή» και ότι αυτοί «θα συνδέονταν με το Ιράν», χωρίς ωστόσο να επιβεβαιώσει ποιοι ήταν. Δεν σχολίασε δημοσιεύματα ότι η απειλή αφορούσε επιθετικά drones, λέγοντας: «Δεν μπορώ να σου το πω, αλλά αν το έκαναν, θα πληρώσουν πολύ ακριβά».

Το περιστατικό της 27ης Σεπτεμβρίου

Η απόφαση έρχεται μετά από αντιτρομοκρατική έρευνα που ξεκίνησε στις 27 Σεπτεμβρίου, όταν η αστυνομία κλήθηκε στη βάση μετά από αναφορά για ύποπτη δραστηριότητα. Σύμφωνα με το Euronews, αγρότης ανέφερε ομάδα ανδρών με πολλά βαν, ενώ το BBC και η Καθημερινή κάνουν λόγο για τρία «ύποπτα οχήματα» κοντά στην αεροπορική βάση. Στα βαν δεν βρέθηκαν εκρηκτικά· ανακτήθηκε «ποσότητα βενζίνης», σύμφωνα με την αντιτρομοκρατική αστυνομία.

Πέντε συλληφθέντες, ύποπτοι για τρομοκρατικά αδικήματα και ηλικίας στα μέσα των 20 τους, αφέθηκαν ελεύθεροι με εγγύηση. Έκτος ύποπτος, Βρετανοϊρανός υπήκοος, συνελήφθη αργότερα και επίσης αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση, ενόσω η έρευνα συνεχίζεται. Ο Τραμπ είχε επικρίνει την αποφυλάκιση των συλληφθέντων από τις βρετανικές αρχές.

Οι εικασίες για τα κίνητρα πίσω από το περιστατικό κυμαίνονται από τρομοκρατική απειλή έως κλοπή καυσίμων, καθώς οι τιμές ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο έφτασαν σε ρεκόρ αυτή την εβδομάδα.

Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ (Andy Burnham) είχε πει ότι υπήρχαν «ισχυρές ενδείξεις» εμπλοκής του Ιράν στο περιστατικό. Η Τεχεράνη απορρίπτει και καταδικάζει έντονα κάθε εμπλοκή, ενώ η πρεσβεία του Ιράν στο Λονδίνο δήλωσε ότι «απορρίπτει κατηγορηματικά και καταδικάζει έντονα» τις φήμες.

Αντιδράσεις και διαφωνίες στην Ουάσιγκτον

Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι είπαν σε αμερικανικά ΜΜΕ ότι τα βομβαρδιστικά μετακινήθηκαν μετά από νέες απειλές για σχέδιο με υποστήριξη Ιράν. Ένας από τους αξιωματούχους ανέφερε ότι η νέα πληροφορία προερχόταν από τις ίδιες προειδοποιήσεις που είχαν δει το φως της δημοσιότητας πριν από τρεις εβδομάδες, αλλά η κατάσταση έγινε επείγουσα τις τελευταίες 24 ώρες.

Στην αμερικανική διοίκηση εντοπίζονται διαφορετικές τονίσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο (Marco Rubio) δήλωσε ότι δεν συνδέει άμεσα το περιστατικό με την απόφαση, ότι «δεν είναι ασυνήθιστη» η μετακίνηση μέσων και ότι οι βρετανικές αρχές συνεργάστηκαν πολύ από το περιστατικό και μετά. Ο Τζέι Ντι Βανς (JD Vance) είπε ότι η μετακίνηση έγινε από «πλεονάζουσα προσοχή» και ότι το Ιράν κάνει αυτό που κάνει «εδώ και 49 χρόνια… τρομοκρατικές πράξεις κατά των ΗΠΑ και πολλών άλλων».

Πηγές στην Ουάσιγκτον εκτίμησαν ότι η απειλή ενδέχεται να αφορούσε απόπειρες δολιοφθοράς ή πλήγμα στα αεροσκάφη σε περίπτωση επανάληψης των εχθροπραξιών με το Ιράν. Πηγή κοντά στον Λευκό Οίκο παρέπεμψε στην Operation Spiderweb της Ουκρανίας — την κρυφή επίθεση με drones σε πέντε ρωσικές βάσεις τον Ιούνιο πέρυσι — ως παράδειγμα: «ό,τι κι αν ήταν, λήφθηκε εξαιρετικά σοβαρά». Πηγές στο Γουάιτχολ δεν αμφισβήτησαν ότι η απόφαση της Ουάσιγκτον ήταν απάντηση στο περιστατικό.

Ο εκπρόσωπος της Ντάουνινγκ Στριτ επιβεβαίωσε ότι η βάση είναι ασφαλής, με αναφορά σε «δοκιμασμένες προσεγγίσεις άμυνας των βάσεων» σε όλη τη χώρα και τον κόσμο, και παρέπεμψε σε χθεσινοβραδινά σχόλια του Τραμπ που εξήραν τη βρετανική «αστυνομία, άμυνα και υπηρεσίες ασφαλείας».

Στρατηγικές συνέπειες

Η RAF Fairford, που βρίσκεται κοντά στο χωριό Whelford στο Κότσγουολντς του Γκλόστερσαϊρ, χρησιμοποιείται ως forward operating location από την αμερικανική αεροπορία για δεκαετίες. Τα B-1 και B-52 έχουν πετάξει από εκεί για επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή τους τελευταίους μήνες, με τη Βρετανία να έχει εγκρίνει τη χρήση της βάσης από τις ΗΠΑ για «αμυντικές» επιθέσεις κατά της Τεχεράνης.

Ο ερευνητικός αναλυτής του RUSI (Royal United Services Institute) Κρίστοφ Μπεργκς (Christoph Bergs) εκτίμησε σε συνέντευξή του στο Reuters ότι η απομάκρυνση μειώνει την ικανότητα των ΗΠΑ για ταχεία αύξηση εξόδων κατά του Ιράν, καθώς η χρήση της βάσης ήταν ήδη περιορισμένη λόγω του βρετανικού όρου για αμυντικές μόνο επιθέσεις. Τα αεροσκάφη ενδέχεται να μεταβούν στο Diego Garcia ή σε βάσεις στον Κόλπο.

Τον Ιούλιο το Ιράν είχε δηλώσει ότι «κάθε βάση που χρησιμοποιείται για επίθεση κατά του ιρανικού εδάφους αποτελεί νόμιμο στόχο για τις δυνάμεις μας». Η ακριβής φύση της απειλής, η ταυτότητα των δραστών και ο νέος προορισμός των αεροσκαφών παραμένουν αδιευκρίνιστα, ενώ η αντιτρομοκρατική έρευνα συνεχίζεται με τους συλληφθέντες να βρίσκονται ελεύθεροι υπό εγγύηση.