Εορτολόγιο 5 Οκτωβρίου: Χαριτίνη, Μεθοδία Κιμώλου, Ερμογένης

Τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026 η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Αγίας Χαριτίνης, της Οσίας Μεθοδίας της Κιμώλου και του Αγίου Ερμογένους, Ιερομάρτυρα και Θαυματουργού. Στη λίστα των εορταζόντων περιλαμβάνεται και ο Ιωάννης ο Μαυρόπους, Μητροπολίτης Ευχαΐτων, καθώς και η Ανάμνηση της Οπτασίας του μοναχού Κοσμά.

Σύμφωνα με το εορτολόγιο, όσοι φέρουν τα ονόματα Χαριτίνη, Χαριτίνα, Χαρίτη, Τίνα, Χαρά, Μεθοδία και Ερμογένης γιορτάζουν σήμερα. Πρόκειται για ονόματα σχετικά σπάνια, αλλά και ιδιαίτερα αγαπητά, με τις δύο γυναικείες μορφές της ημέρας να ξεχωρίζουν για την αφοσίωση και το θάρρος τους.

Η Αγία Χαριτίνη

Η Αγία Χαριτίνη μαρτύρησε επί αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284–305 μ.Χ.), το 304 μ.Χ., και θεωρείται πρότυπο σωφροσύνης και θάρρους για την προάσπιση της πίστης. Ως προς την καταγωγή της υπάρχουν διαφορετικές αφηγήσεις: κατά μία εκδοχή καταγόταν από την Αμισό του Πόντου, ορφάνεψε σε πολύ μικρή ηλικία και την ανατροφή της ανέλαβε ένας πλούσιος και ευσεβής χριστιανός ονόματι Κλαύδιος, ο οποίος τη φρόντισε σαν να ήταν θυγατέρα του· κατά άλλη αναφορά ήταν δούλη του συγκλητικού Κλαυδιανού (ή Κλαύδιου).

Η δραστηριότητά της, καθώς στις προσευχές της συμπεριλάμβανε και συμπολίτες της που ταλαντεύονταν στην πίστη τους, υπέπεσε στην αντίληψη των ειδωλολατρικών αρχών και ο τοπικός έπαρχος Δομετιανός διέταξε τη σύλληψή της και την προσαγωγή της ενώπιόν του. Ο προστάτης της Κλαύδιος προσπάθησε να αποτρέψει τη σύλληψη, αλλά η ίδια τον στήριζε λέγοντάς του ότι είναι τιμή της να μαρτυρήσει για τον Ιησού. Κλήθηκε να απαρνηθεί την πίστη της και, όταν αρνήθηκε, ακολούθησαν φρικτά βασανιστήρια: σύμφωνα με τα συναξάρια, της ξύρισαν το κεφάλι, αλλά αυτό ξαναγέμισε μαλλιά δια θαύματος, στη συνέχεια τοποθέτησαν το κεφάλι της σε αναμμένα κάρβουνα χύνοντας από πάνω ξύδι, ενώ κάηκαν και τα πλευρά της με αναμμένες λαμπάδες.

Στη συνέχεια ρίχτηκε στη θάλασσα με πέτρα στον λαιμό και σώθηκε θαυματουργικά. Τελικά, όταν διατάχθηκε να οδηγηθεί σε πορνείο για να ατιμασθεί, προσευχήθηκε θερμά στον Θεό να πάρει την ψυχή της πριν προλάβουν οι διώκτες της να την αγγίξουν. Έτσι παρέδωσε ειρηνικά το πνεύμα της το 304, αποφεύγοντας την ατίμωση. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αγία Χαριτίνη της 5ης Οκτωβρίου έχει το ίδιο δίστιχο με την Αγία Χαριτίνη που εορτάζεται στις 4 Σεπτεμβρίου.

Η Οσία Μεθοδία της Κιμώλου

Ιδιαίτερη θέση στο εορτολόγιο της ημέρας έχει η Οσία Μεθοδία, σύγχρονη Αγία της Ορθόδοξης Εκκλησίας που έζησε στο γύρισμα του 19ου προς τον 20ό αιώνα και θεωρείται προστάτιδα και Πολιούχος της Κιμώλου. Γεννήθηκε στο νησί στις 10 Νοεμβρίου, με το κοσμικό όνομα Ειρήνη, από τους ευσεβείς γονείς Ιάκωβο και Μαρία Σάρδη. Για το έτος γέννησής της υπάρχουν διαφορετικές αναφορές: κατά μία εκδοχή γεννήθηκε το 1865, ενώ κατά άλλη το 1861. Η οικογένεια είχε τρεις γιους και πέντε θυγατέρες, με την Ειρήνη να είναι η δεύτερη κόρη κατά μία πηγή και το τρίτο παιδί από οκτώ αδέλφια κατά άλλη.

Από μικρή είχε κλίση προς τα θεία και σύχναζε στην εκκλησία, αλλά για να μη λυπήσει τους δικούς της, που επέμεναν, παντρεύτηκε σε νεαρή ηλικία έναν ναυτικό από τη Χίο. Ο σύζυγός της, ωστόσο, λίγο αργότερα πνίγηκε σε ναυάγιο κοντά στη Μικρά Ασία και δεν επέστρεψε ποτέ στην Κίμωλο. Αποδεσμευμένη από τα δεσμά του γάμου, αφιερώθηκε ολοκληρωτικά στη χριστιανική πίστη και εκάρη μοναχή στον ναό της Παναγίας Οδηγήτριας στην Κίμωλο, από τον τότε Αρχιεπίσκοπο Σύρου Μεθόδιο, λαμβάνοντας το όνομα Μεθοδία.

Δεν εντάχθηκε σε κάποια αδελφότητα ή μονή, αλλά επέλεξε ένα μικρό, πενιχρό κελί, που στην τοπική διάλεκτο ονομάζεται «Στιάδι», στο «Κάστρο» της Κιμώλου, δίπλα στον ναό της Γέννησης του Χριστού, ζώντας ως ασκήτρια μέσα στην κοινωνία και όχι ως ερημίτισσα. Γρήγορα εξελίχθηκε σε πνευματικό σημείο αναφοράς για τις γυναίκες του νησιού και όχι μόνο: δίδασκε, κατηχούσε, μοίραζε βοήθεια στους φτωχούς και, σύμφωνα με τις αναφορές, αξιώθηκε και του χαρίσματος των θαυμάτων. Κοιμήθηκε ειρηνικά την Κυριακή 5 Οκτωβρίου 1908, σε ηλικία μόλις 43 ετών. Το λείψανό της φυλάσσεται στον ιερό ναό της Παναγίας Οδηγήτριας στην Κίμωλο, όπου το ευλαβούνται πολλοί προσκυνητές, ενώ η αγιοκατάταξή της έγινε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο το 1991.

Ο Άγιος Ερμογένης και ο Ιωάννης ο Μαυρόπους

Σήμερα τιμάται και ο Ιερομάρτυρας Άγιος Ερμογένης, ιδιαίτερα αγαπητός άγιος της Εκκλησίας της Κύπρου, ο οποίος παραλείπεται από τους αρχαίους συναξαριστές, αλλά διασώθηκε στη συνείδηση των πιστών μέσω της θαυμαστής εύρεσης των λειψάνων του. Γεννήθηκε από ευσεβείς χριστιανούς γονείς στη Φοινικούντα της Αττάλειας και σε ώριμη ηλικία μετέβη στην Αίγυπτο και έπειτα στην Κωνσταντινούπολη, όπου χειροτονήθηκε επίσκοπος Σάμου. Δίδαξε με θάρρος το Ευαγγέλιο, στήριξε τον λαό απέναντι στις αιρέσεις και επιτελούσε πολλά θαύματα. Κατά τη διάρκεια τοπικού διωγμού συνελήφθη, ομολόγησε με παρρησία τον Χριστό, υπέστη φρικτά βασανιστήρια και, καθώς παρέμεινε ακλόνητος, ο ειδωλολάτρης ηγεμόνας διέταξε τον αποκεφαλισμό του.

Οι χριστιανοί της Σάμου παρέλαβαν κρυφά το σώμα του, το έντυσαν με τα αρχιερατικά του άμφια, το τοποθέτησαν σε ξύλινη λάρνακα και το έριξαν στη θάλασσα για να το προστατεύσουν από βεβήλωση. Η λάρνακα εκβράστηκε στις νότιες ακτές της Κύπρου, κοντά στην αρχαία πόλη του Κουρίου, στη σημερινή Επισκοπή Λεμεσού, όπου το λείψανο ενταφιάστηκε με μεγάλες τιμές. Στο σημείο εκείνο ανεγέρθηκε περί τον 8ο αιώνα το παρεκκλήσι του Αγίου, που σώζεται και λειτουργεί μέχρι σήμερα ως ένα από τα πιο δημοφιλή παραθαλάσσια προσκυνήματα της Λεμεσού. Στη λαϊκή παράδοση της Κύπρου ο Άγιος Ερμογένης θεωρείται εξαιρετικά θαυματουργός, με ιδιαίτερη χάρη στη θεραπεία ανθρώπων που υποφέρουν από έντονους πυρετούς και κρυολογήματα.

Στη λίστα των εορταζόντων περιλαμβάνεται επίσης ο Ιωάννης ο Μαυρόπους, ένας από τους σημαντικότερους βυζαντινούς λογίους, ποιητές, ρήτορες και υμνογράφους του 11ου αιώνα. Γεννήθηκε περίπου το 1000, καταγόταν από την Παφλαγονία της Μικράς Ασίας και μεγάλωσε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ίδρυσε φημισμένη ιδιωτική σχολή με κορυφαίους μαθητές τον φιλόσοφο Μιχαήλ Ψελλό, τον μετέπειτα πατριάρχη Ιωάννη Η΄ Ξιφιλίνο και τον Κωνσταντίνο Λειχούδη. Μέσω του Ψελλού εισήλθε στον στενό κύκλο του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ΄ Μονομάχου (1042–1055), υπηρετώντας ως αυλικός ρήτορας και σύμβουλος, και συνέβαλε καθοριστικά στην αναδιοργάνωση του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης. Γύρω στο 1050, όταν ο κύκλος των λογίων έχασε την εύνοια του αυτοκράτορα, απομακρύνθηκε από την πρωτεύουσα και, παρά τη θέλησή του, χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Ευχαΐτων του Πόντου — μετάθεση που περιέγραφε στις επιστολές του ως «έντιμη εξορία» σε αφιλόξενο τόπο. Ύστερα από πολλά χρόνια υπέβαλε την παραίτησή του, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη και αποσύρθηκε ως μοναχός στη Μονή Προδρόμου της Πέτρας, όπου κοιμήθηκε ειρηνικά, πιθανότατα τη δεκαετία του 1070. Στον Μαυρόποδα αποδίδεται η θέσπιση της κοινής εορτής των Τριών Ιεραρχών στις 30 Ιανουαρίου, που καθιερώθηκε για να σταματήσει η φιλονικία των πιστών για το ποιος από τους τρεις αγίους ήταν ο σημαντικότερος. Το έργο του περιλαμβάνει 99 ποιήματα, θρησκευτικά και κοσμικά, 77 επιστολές, δεκάδες λόγους και πολυάριθμους εκκλησιαστικούς κανόνες, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ο κανόνας στον Φύλακα Άγγελο.

Επιπλέον, σήμερα αναφέρεται η μνήμη του μάρτυρος Μαμέλχθα, του οσίου Ευδόκιμου του Βατοπεδινού, των οσίων Δαμιανού του Ιαματικού, Ιερεμία και Ματθαίου της Λαύρας των Σπηλαίων του Κιέβου, της οσίας Χαριτίνης του Νόβγκοροντ και του οσίου Γρηγορίου εκ Χάντστας της Γεωργίας.

Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών

Η 5η Οκτωβρίου είναι και η Παγκόσμια Ημέρα Εκπαιδευτικών, η οποία καθιερώθηκε το 1994. Η ημερομηνία παραπέμπει στην υιοθέτηση, στις 5 Οκτωβρίου 1966, της Σύστασης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) και της UNESCO σχετικά με το καθεστώς των εκπαιδευτικών, η οποία έθεσε διεθνή πρότυπα για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, την εκπαίδευση και κατάρτισή τους, την πρόσληψη, την απασχόληση και τις συνθήκες διδασκαλίας. Η ημέρα διοργανώνεται από την UNESCO σε συνεργασία με την ILO, την UNICEF και τη Διεθνή Εκπαίδευση. Το 2026 συμπληρώνονται 60 χρόνια από την υιοθέτηση της Σύστασης του 1966, με την κεντρική παγκόσμια εκδήλωση να πραγματοποιείται στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι.

Στην Αθήνα, τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου 2026, ο ήλιος ανατέλλει στις 07:24 και δύει στις 19:02, με τη διάρκεια της ημέρας να ανέρχεται σε 11 ώρες, 38 λεπτά και 8 δευτερόλεπτα.