Λετονία: Κάλπες με φόντο τη Ρωσία και το κόστος ζωής

Οι Λετονοί ψηφίζουν το Σάββατο σε βουλευτικές εκλογές που κυριαρχούνται από δύο ζητήματα: την εθνική ασφάλεια ενόψει του ρωσικού κινδύνου και του πολέμου στην Ουκρανία, και το αυξανόμενο κόστος ζωής. Περίπου 1,5 εκατομμύριο εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι καλούνται να εκλέξουν τα 100 μέλη της Saeima, του λετονικού κοινοβουλίου, ανάμεσα σε 14 κόμματα, με αναλογικό εκλογικό σύστημα. Πρόκειται για την 11η βουλευτική εκλογή από την ανεξαρτησία της χώρας το 1991.

Στις δημοσκοπήσεις προηγείται το κεντροδεξιό United List του πρωθυπουργού Αντρις Κούλμπεργκς (Andris Kulbergs), ωστόσο ο συνασπισμός του αναμένεται αποδυναμωμένος, ενώ λαϊκιστικά κόμματα κερδίζουν έδαφος. Μερικά αποτελέσματα αναμένονται το Σάββατο βράδυ και τα προκαταρκτικά επίσημα αποτελέσματα την Κυριακή.

Ασφάλεια και Ρωσία στην πρώτη γραμμή

Η Λετονία, βαλτική χώρα μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ που συνορεύει με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία και υπήρξε σοβιετική δημοκρατία, παρουσιάζει ευρεία πολιτική συναίνεση για τη στήριξη της Ουκρανίας και τις υψηλές στρατιωτικές δαπάνες, που ανέρχονται σχεδόν στο 5% του ΑΕΠ. Σύμφωνα με το DW, υπάρχει νομοθετική δέσμευση για δαπάνες άμυνας τουλάχιστον 5% του ΑΕΠ.

Όπως μεταδίδει το DW, τέσσερα γερμανικά Eurofighter αναπτύχθηκαν για την προστασία της λετονικής εναέριας χώρου κατά τη διάρκεια των εκλογών, κατόπιν αιτήματος της Ρίγας.

«Η άμυνα και η ασφάλεια θα είναι η προτεραιότητα», εκτίμησε ο αναλυτής Ρόμπερτς Κιτς (Roberts Kits) του think tank LaSER, σύμφωνα με το Euronews. Ένας Δυτικός διπλωμάτης στη Ρίγα, που δεν κατονομάζεται, απέδωσε τη δυτική, ευρωπαϊκή και νατοϊκή προσκόλληση της χώρας κυρίως στη στάση απέναντι στη Ρωσία.

Ο αποδυναμωμένος συνασπισμός και η άνοδος των λαϊκιστών

Ο Κούλμπεργκς βρίσκεται στην εξουσία μόνο από τον Μάιο, μετά την κατάρρευση της προηγούμενης κυβέρνησης λόγω διαφωνίας για ουκρανικά drones. Ο σημερινός συνασπισμός περιλαμβάνει το United List, τη New Unity, την Ένωση Πρασίνων και Αγροτών και την Εθνική Συμμαχία, και σύμφωνα με το Euronews είναι απίθανο να διατηρήσει την εξουσία στη σημερινή του μορφή.

Δύο λαϊκιστικά κόμματα ανεβαίνουν στις δημοσκοπήσεις, αμφότερα γύρω στο 9%: το Sovereign Power (SV), με πλήρες όνομα Sovereign Power/Young Latvians Alliance, υπό την πρόεδρο Γιούλια Στεπανένκο (Julija Stepanenko), και το Latvia First (LPV), με ηγέτη τον επιχειρηματία Αϊνάρς Σλέσερς (Ainars Slesers), ο οποίος συγκρίνεται τακτικά με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Το SV, που επικρίνει τη βοήθεια προς την Ουκρανία και την αύξηση των στρατιωτικών δαπανών, θεωρείται φιλορωσικό από τους κριτικούς του και παραμένει πολιτικά απομονωμένο, χωρίς πιθανότητα συμμετοχής σε συνασπισμό. Ο Βιατσεσλάβς Στεπανένκο (Vjaceslavs Stepanenko), επικεφαλής του ψηφοδελτίου του κόμματος στην περιοχή Latgale και σύζυγος της προέδρου του κόμματος, έχει ταχθεί υπέρ της «διακοπής κάθε βοήθειας σε οποιαδήποτε ξένη χώρα», λέγοντας: «Εμείς είμαστε αυτοί που χρειαζόμαστε βοήθεια, όχι το αντίστροφο». Οι λαϊκιστές υποστηρίζουν γενικότερα μια χαλαρότερη στάση προς τη Μόσχα και ότι η πλήρης οικονομική αποσύνδεση από τη Ρωσία είναι επιζήμια.

Αντίθετα, το LPV, που κερδίζει έδαφος, θεωρείται πιθανός εταίρος σε συνασπισμό. Η πολιτική αναλύτρια Σίγκιτα Στρούμπεργκα (Sigita Struberga) έχει θέσει ως μεγάλο ερώτημα το αν το United List θα συνεργαστεί με το κόμμα του Σλέσερς. Σύμφωνα με το DW, οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό συνασπισμού ενδέχεται να αποβούν μακροχρόνιες και σύνθετες.

Οικονομικές πιέσεις και ο ρωσόφωνος εκλογέας

Το δεύτερο μεγάλο θέμα της εκλογικής αναμέτρησης είναι η οικονομία: υψηλές τιμές, χαμηλοί μισθοί, βραδυκίνητη οικονομία, πιεσμένο σύστημα υγείας και δημογραφικές προκλήσεις λόγω μετανάστευσης και γήρανσης του πληθυσμού. Η Λετονία είναι η λιγότερο εύπορη από τις τρεις βαλτικές χώρες σε βιοτικό επίπεδο, παρά την ένταξή της στην ΕΕ το 2004. Οι περιφερειακές ανισότητες είναι έντονες: γύρω από τη Ρίγα το κατά κεφαλήν ΑΕΠ έφτασε το 101% του ευρωπαϊκού μέσου όρου το 2024, ενώ σε άλλες περιφέρειες δεν υπερβαίνει το 50%.

Στη Latgale, όπου η πλειοψηφία είναι ρωσόφωνη και ο αποπληθυσμός σημαντικός, οι ανησυχίες αυτές είναι ιδιαίτερα αισθητές. Στο Νταουγκάβπιλς (Daugavpils), τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας που είναι κατά 90% ρωσόφωνη, ο 30χρονος Άιγαρς Σοϊκάντς (Aigars Soikants) περιέγραψε ως σημαντικότερο πρόβλημα την έλλειψη νέων και καλών θέσεων εργασίας, σημειώνοντας ότι οι άνθρωποι φεύγουν, και είπε ότι θα ψηφίσει «κεντρώο ή δεξιό κόμμα που δρα στο συμφέρον της χώρας». Ο 62χρονος ωρολογοποιός Βαλεντίν Τροφίμοφ (Valentin Trofimov) δήλωσε ότι θα ψηφίσει το κόμμα του Σλέσερς, προσθέτοντας: «οι μισθοί είναι πολύ χαμηλοί».

Οι ρωσόφωνοι αντιπροσωπεύουν περίπου το 35% του πληθυσμού της Λετονίας. Το κόμμα Harmony, που υπήρξε στο παρελθόν ο κυρίαρχος εκπρόσωπός τους, εξαφανίστηκε από τη βουλή το 2022 και έχει ελάχιστες πιθανότητες επιστροφής. Ο ρωσόφωνος εκλογέας δεν ψηφίζει πλέον ως ενιαίο μπλοκ. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες δημοσκοπήσεις, δεν υπάρχει πρόταση μεγάλης απόκλισης της χώρας από την ευρωατλαντική της πορεία, ανεξαρτήτως της σύνθεσης της επόμενης κυβέρνησης.