Πιερρακάκης: Κανένα κράτος δεν μπορεί μόνο του να διαχειριστεί την AI

«Κανένα κράτος στον κόσμο δεν είναι αρκετά ισχυρό για να διαχειριστεί μόνο του την τεχνητή νοημοσύνη»: με αυτό το κεντρικό μήνυμα ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης τοποθετήθηκε στη συζήτηση «Spotlight Conversation: A.I. vs. The World» του Athens Democracy Forum, που πραγματοποιείται από τις 29 Σεπτεμβρίου έως την 1η Οκτωβρίου στο Ωδείο Αθηνών. Συνομιλητής του ήταν ο αρθρογράφος των The New York Times Τόμας Λ. Φρίντμαν (Thomas L. Friedman), ενώ τη συζήτηση συντόνισε ο Πάτρικ Χίλι (Patrick Healy), Assistant Managing Editor for Trust and Standards της αμερικανικής εφημερίδας.

Ο Πιερρακάκης υπογράμμισε την ανάγκη οι κυβερνήσεις να προσαρμόζονται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα στις αλλαγές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και να οικοδομηθεί ένα πλαίσιο παγκόσμιας διακυβέρνησης για το πεδίο. «Η αλλαγή είναι εκθετική, αλλά η αντίληψή μας είναι γραμμική», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι τεχνολογικές μεταβολές που άλλοτε χρειάζονταν χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες πλέον συντελούνται μέσα σε μήνες ή εβδομάδες.

«Οι θεσμοί είναι το software των κοινωνιών μας»

Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι να αξιοποιηθεί η τεράστια δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης για την παραγωγικότητα, την ανάπτυξη και την καινοτομία, χωρίς όμως να υποτιμηθούν οι κίνδυνοι. Κριτική ασκείται και στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται το ζήτημα από τους θεσμούς: «Εστιάζουμε περισσότερο στο λεξιλόγιο παρά στην εφαρμογή», παρατήρησε, υποστηρίζοντας ότι οι σημερινοί θεσμοί δεν είναι ακόμη κατάλληλα σχεδιασμένοι για την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. «Οι θεσμοί είναι το software των κοινωνιών μας. Και αυτό το software πρέπει να αλλάξει για να προσαρμοστεί στην οικονομία της AI».

Αναφερόμενος στην εμπειρία του ελληνικού ψηφιακού μετασχηματισμού, σημείωσε ότι πολλές κυβερνήσεις διεθνώς δεν έχουν ολοκληρώσει ούτε το προηγούμενο στάδιο, αυτό της ψηφιοποίησης. Η διαλειτουργικότητα, η αξιοποίηση των δεδομένων και ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελούν, όπως είπε, αναγκαίες προϋποθέσεις για να μπορέσουν τα κράτη να αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη στην υγεία, στην εκπαίδευση και στις υπηρεσίες προς τους πολίτες. Παράλληλα τόνισε ότι ο σχεδιασμός πολιτικής δεν μπορεί πλέον να γίνεται μόνο από οικονομολόγους και νομικούς: «Χρειαζόμαστε στο δωμάτιο και ανθρώπους που καταλαβαίνουν την τεχνολογία».

Κυβερνοασφάλεια και ευρωπαϊκή παρουσία

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Πιερρακάκης στην κυβερνοασφάλεια. Η τεχνητή νοημοσύνη, σημείωσε, «μπορεί να εντοπίζει αδυναμίες συστημάτων με πρωτοφανή ταχύτητα και κλίμακα», τη στιγμή που κράτη σε ολόκληρο τον κόσμο εξακολουθούν να λειτουργούν με παλιές ψηφιακές υποδομές. Μία από τις απαντήσεις που προτείνονται, κατά τον ίδιο, «είναι να χρησιμοποιηθεί AI για να προστατεύσει από την AI» — αυτό όμως πρέπει να συνοδεύεται από ισχυρούς κανόνες διακυβέρνησης.

Για την Ευρώπη, ο υπουργός υποστήριξε ότι πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις και δεν μπορεί να περιοριστεί στον ρόλο του ρυθμιστή. «Η AI δεν είναι ένα πεδίο από το οποίο η Ευρώπη έχει την πολυτέλεια να απουσιάζει», είπε, εκφράζοντας μάλιστα την πρόβλεψη ότι τα επόμενα χρόνια θα αναδειχθούν ευρωπαϊκές εταιρείες που θα αναπτυχθούν πολύ γρήγορα στον συγκεκριμένο χώρο.

Στην οικονομική ατζέντα, ο πρόεδρος του Eurogroup ήταν κατηγορηματικός, περιγράφοντας την τεχνητή νοημοσύνη ως μία από τις μεγάλες προκλήσεις της σημερινής γενιάς πολιτικών: «Αν είσαι υπουργός Οικονομικών σήμερα και δεν συζητάς για ενέργεια, AI και άμυνα, δεν κάνεις σωστά τη δουλειά σου».

Εκπαίδευση και οι προειδοποιήσεις του Φρίντμαν

Το ίδιο ισχύει, όπως τόνισε, και για την εκπαίδευση, θέτοντας το ερώτημα που απασχολεί πλέον διεθνώς τους υπουργούς Παιδείας: «Πώς σχεδιάζεις ένα εκπαιδευτικό σύστημα για έναν κόσμο που δεν υπάρχει ακόμη;». Η απάντηση, κατά τον Πιερρακάκη, «δεν βρίσκεται στην εκμάθηση μιας συγκεκριμένης γλώσσας προγραμματισμού, αλλά στην ανάπτυξη αλγοριθμικής σκέψης, λογικής, φαντασίας, συνεργασίας, επικοινωνίας και της ικανότητας να ακούει κανείς τους άλλους».

Από την πλευρά του, ο Τόμας Φρίντμαν περιέγραψε την τεχνητή νοημοσύνη ως μια «αλλαγή φάσης» αντίστοιχη με εκείνες της φυσικής: από τον «πάγο» της εποχής των εργαλείων, στο «νερό» της εποχής της πληροφορίας και τώρα στον «ατμό» της εποχής της νοημοσύνης. «Βρισκόμαστε ένα δέκατο του βαθμού πριν από τη μεγαλύτερη αλλαγή φάσης στην ανθρώπινη ιστορία και δεν έχουμε ιδέα τι υπάρχει στη γωνία», προειδοποίησε.

Ο αρθρογράφος των The New York Times εξέφρασε ιδιαίτερη ανησυχία για τα ισχυρά κινεζικά open-source μοντέλα, τα οποία μπορούν να τροποποιηθούν, να αφαιρεθούν οι δικλείδες ασφαλείας τους και να λειτουργήσουν ακόμη και με περιορισμένες υπολογιστικές υποδομές. Υποστήριξε ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται απλώς ως ακόμη μία τεχνολογία: «Έχουμε δημιουργήσει ένα νέο είδος», είπε, χρησιμοποιώντας την εικόνα μιας νέας «μετανάστευσης» AI agents στις ανθρώπινες κοινωνίες. Το ερώτημα, όπως το έθεσε, είναι πώς θα μάθουμε να ζούμε μαζί τους χωρίς «να γίνουμε τα κατοικίδιά τους».

Για τις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας, ο Φρίντμαν επέμεινε ότι οι δύο δυνάμεις θα πρέπει να δημιουργήσουν κοινές δομές για τη διακυβέρνηση, την αυθεντικοποίηση και την οικοδόμηση εμπιστοσύνης γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. «Είναι αφελές να πιστεύουμε ότι ΗΠΑ και Κίνα μπορούν να συνεργαστούν; Ναι. Υπάρχει μόνο ένα πράγμα πιο αφελές: να πιστεύουμε ότι κάποιος από τους δύο θα είναι εντάξει αν δεν συνεργαστούν», δήλωσε χαρακτηριστικά.