Τουλάχιστον 35.000 επιπλέον θάνατοι στην Ευρώπη από τους καύσωνες – Φόβοι για πολύ μεγαλύτερο απολογισμό

Τουλάχιστον 35.000 επιπλέον θάνατοι αποδίδονται φέτος στα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν την Ευρώπη, σύμφωνα με στοιχεία που επιβεβαιώνονται από δύο ανεξάρτητες πηγές. Ωστόσο, οι ειδικοί εκφράζουν φόβους ότι ο πραγματικός απολογισμός πιθανότατα είναι σημαντικά μεγαλύτερος, καθώς τα μέχρι στιγμής δεδομένα αφορούν περίπου το μισό της ηπείρου και δεν περιλαμβάνουν ακόμη στοιχεία για τον Αύγουστο.

Καύσωνες που έσπασαν ρεκόρ και κόστισαν ζωές

Τα φετινά διαδοχικά κύματα καύσωνα, που έπληξαν κυρίως τη δυτική Ευρώπη, έσπασαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας σε εκατοντάδες μετεωρολογικούς σταθμούς. Η Γαλλία κατέγραψε τη υψηλότερη εθνική μέση ημερήσια θερμοκρασία στην ιστορία των μετρήσεών της, ενώ στη Γερμανία σημειώθηκαν τρεις συνεχόμενες ημέρες με θερμοκρασίες πάνω από 40 βαθμούς Κελσίου στα τέλη Ιουνίου. Στην Ισπανία, οι θερμοκρασίες σε ορισμένες περιοχές ξεπέρασαν τους 42 βαθμούς και διατηρήθηκαν σε αυτά τα επίπεδα επί ημέρες.

Η υπερβολική ζέστη είχε σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, με την υπερβάλλουσα θνησιμότητα να εκτοξεύεται, καταγράφοντας μεγάλες απώλειες ζωών, κυρίως στις τρεις αυτές χώρες. Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως η σοβαρότερη μετά την πανδημία του Covid-19 το 2022, η οποία επίσης είχε αυξήσει σημαντικά τη θνησιμότητα.

Αναλυτικά στοιχεία για Γερμανία και Ισπανία

Στη Γερμανία, σύμφωνα με τις προκαταρκτικές εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Robert Koch, από τις 6 Απριλίου έως τις 9 Αυγούστου καταγράφηκαν περίπου 14.000 επιπλέον θάνατοι που σχετίζονται άμεσα με τις υψηλές θερμοκρασίες. Ενδεικτικά, μόνο την εβδομάδα 22-28 Ιουνίου, που ήταν η πιο θερμή περίοδος, καταγράφηκαν 9.600 θάνατοι, αριθμός που ξεπερνά κατά πολύ το αρνητικό ρεκόρ των 8.900 θανάτων από καύσωνα που είχε σημειωθεί το 2018.

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος του φαινομένου, σε ένα «φυσιολογικό» καλοκαίρι οι θάνατοι που αποδίδονται στη ζέστη είναι συνήθως λιγότεροι από 2.000. Τα φετινά στοιχεία δείχνουν, λοιπόν, πως το καλοκαίρι του 2024 είναι το χειρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα.

Στην Ισπανία, το Ινστιτούτο Carlos III εκτιμά ότι 4.947 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους από τη ζέστη από τον Μάιο μέχρι αυτή την εβδομάδα. Πρόκειται για τον χειρότερο απολογισμό που έχει καταγραφεί ποτέ στη χώρα, ξεπερνώντας ακόμα και το 2022, η οποία επίσης ήταν χρονιά με υψηλή θνησιμότητα λόγω καύσωνα.

Τα τέσσερα διαδοχικά κύματα καύσωνα που έπληξαν τόσο την Ισπανία όσο και τη Γερμανία επιδείνωσαν ακόμα περισσότερο το ήδη βεβαρημένο ισοζύγιο θανάτων, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο τη δημόσια υγεία.

Προειδοποιήσεις για υποεκτίμηση των θανάτων

Ο πρώην υπουργός Υγείας της Γερμανίας, Καρλ Λάουτερμπαχ, έχει εκφράσει έντονη ανησυχία για το ενδεχόμενο τα επίσημα στοιχεία να υποτιμούν τον πραγματικό αριθμό θυμάτων των καυσώνων. Η ανησυχία αυτή βασίζεται στην αδυναμία πλήρους καταγραφής των επιπτώσεων της ζέστης, ειδικά σε ευπαθείς ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι και όσοι πάσχουν από χρόνια νοσήματα.

Επιπλέον, η μέτρηση της υπερβάλλουσας θνησιμότητας, δηλαδή των θανάτων πάνω από τα αναμενόμενα επίπεδα, αποτελεί σύνθετη διαδικασία που συχνά καθυστερεί και μπορεί να μην αποτυπώνει πλήρως τις συνέπειες των ακραίων καιρικών φαινομένων. Αυτό καθιστά πιθανό ο πραγματικός απολογισμός να είναι πολύ υψηλότερος από τα μέχρι στιγμής καταγεγραμμένα στοιχεία.

Ανάγκη για βελτίωση της παρακολούθησης και της πρόληψης

Η τραγική αυτή κατάσταση αναδεικνύει την επιτακτική ανάγκη για καλύτερη παρακολούθηση της υγείας του πληθυσμού κατά τη διάρκεια ακραίων καιρικών φαινομένων. Η κλιματική κρίση, με την αύξηση της συχνότητας και της έντασης των καυσώνων, καθιστά αναγκαία την εφαρμογή αποτελεσματικών μέτρων τόσο σε επίπεδο πρόληψης όσο και προστασίας των πολιτών.

Οι υγειονομικές αρχές σε όλη την Ευρώπη καλούνται να βελτιώσουν τα συστήματα καταγραφής της θνησιμότητας και να αναπτύξουν στρατηγικές που θα περιορίσουν τις επιπτώσεις των ακραίων θερμοκρασιών στο μέλλον. Παράλληλα, η ευαισθητοποίηση του κοινού και η λήψη προληπτικών μέτρων, ειδικά για τις ευπαθείς ομάδες, είναι κρίσιμης σημασίας για τη μείωση των απωλειών.

Συνολική εικόνα και εκτιμήσεις

Παρά το γεγονός ότι οι επίσημοι αριθμοί που έχουν δημοσιοποιηθεί μέχρι σήμερα επικεντρώνονται κυρίως στη Γερμανία και την Ισπανία, οι ειδικοί εκτιμούν πως οι απώλειες σε όλη τη δυτική Ευρώπη είναι πιθανό να είναι ακόμη μεγαλύτερες. Η Γαλλία και άλλες χώρες της περιοχής έχουν επίσης πληγεί από τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά τα ακριβή στοιχεία παραμένουν προς επιβεβαίωση, καθώς δεν έχουν ακόμη συγκεντρωθεί ή δημοσιοποιηθεί πλήρως.

Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι οι φετινοί καύσωνες αποτελούν μια σιωπηλή τραγωδία που αποτυπώνεται στα στοιχεία υπερβάλλουσας θνησιμότητας. Η κατάσταση αυτή απαιτεί την άμεση προσοχή τόσο των πολιτικών όσο και των υγειονομικών φορέων, ώστε να σχεδιαστούν και να εφαρμοστούν μέτρα που θα προστατεύσουν το κοινό από τις καταστροφικές συνέπειες των ακραίων θερμοκρασιών στο μέλλον.