Τέλος εποχής στο Ιράκ: Αποχωρούν οι Αμερικανοί από τις τελευταίες βάσεις και ανοίγει ο δρόμος για την Τεχεράνη

Οι αμερικανικές δυνάμεις αναμένεται να αποχωρήσουν από τις τελευταίες τους βάσεις στο Ιράκ ως αύριο Τετάρτη, κλείνοντας έναν κύκλο περισσότερων από δύο δεκαετιών πολέμου, στη διάρκεια του οποίου 4.500 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους. Η αποχώρηση παρουσιάζεται ως νίκη από το Ιράν και τους συμμάχους του, που ασκούν μεγάλη επιρροή στη χώρα.

Στρατηγικό όφελος για την Τεχεράνη

Ιρακινοί ειδικοί σε θέματα ασφαλείας εκτιμούν ότι η αποχώρηση —μια συμφωνία που υπογράφηκε επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και τίθεται σε εφαρμογή την ώρα που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ πολεμά εναντίον του Ιράν— ενδέχεται να αφήσει ελεύθερο το πεδίο δράσης για την Τεχεράνη και τους συμμάχους της, ενώ μπορεί να επιτρέψει και σε άλλους εχθρούς των ΗΠΑ, όπως το Ισλαμικό Κράτος, να ανακάμψουν.

«Το Ιράν θα ωφεληθεί στρατηγικά από την αποχώρηση του συνασπισμού διότι θα εξαλειφθεί η στρατιωτική παρουσία η οποία επί χρόνια αποτελούσε αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ», δήλωσε ο Τζάσιμ αλ Μπαχάντλι, Ιρακινός αναλυτής που ειδικεύεται στη μελέτη ένοπλων σιιτικών ομάδων που συντάσσονται με το Ιράν. Κατά την εκτίμησή του, οι φιλοϊρανικές παραστρατιωτικές ομάδες θα παρουσιάσουν την αποχώρηση ως νίκη, αλλά θα επιδιώξουν και να αποκτήσουν μεγαλύτερη επιρροή στη λήψη αποφάσεων σε θέματα ασφάλειας και πολιτικής.

«Ιστορική νίκη» για την αντίσταση

Ο Αμπού Μοζτάμπα αλ Γιάσιρι, διοικητής της Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ, χαρακτήρισε την αποχώρηση «ιστορική νίκη για τις ομάδες της ιρακινής ισλαμικής αντίστασης και τους έντιμους Ιρακινούς και συντριπτική ήττα για τα αμερικανικά σχέδια». «Στις 30 Σεπτεμβρίου θα γιορτάσομε το κλείσιμο μιας μαύρης σελίδας στην ιστορία του Ιράκ», τόνισε μιλώντας στο Reuters, προσθέτοντας ότι «το Ιράκ απέδειξε ότι η κυριαρχία του δεν μπορεί να διασφαλιστεί από ξένες δυνάμεις, αλλά από την αντίσταση και τη βούληση του λαού του».

Ωστόσο, υπάρχουν και φωνές ανησυχίας. «Πιστεύουμε ότι το Ιράκ δεν είναι εντελώς έτοιμο να αναλάβει μόνο του την ευθύνη για την ασφάλειά του αυτή τη στιγμή», σχολίασε ο Αμπντουλράχμαν αλ Ζομπάι, σουνίτης φύλαρχος στη Φαλούτζα, εκτιμώντας ότι αυτό που φοβούνται οι Ιρακινοί είναι ο τρόπος αποχώρησης του συνασπισμού και η δημιουργία ενός κενού.

Δύο δεκαετίες πολέμου

Οι αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003 για να ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσέιν, κατέλαβαν τη χώρα και εγκατέστησαν κυβέρνηση υπό σιιτική ηγεσία, πολεμώντας επί χρόνια κατά της ιρακινής αντίστασης, προτού αποσυρθούν στο τέλος του 2011. Επέστρεψαν λιγότερα από τρία χρόνια αργότερα για να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους, με τις συγκρούσεις να μαινόταν από το 2014 ως το 2017.

Τα τελευταία χρόνια το Ιράκ ήταν η μοναδική χώρα με στενούς πολιτικούς και στρατιωτικούς δεσμούς τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ιράν, ενώ το ιρακινό έδαφος χρησιμοποιήθηκε συχνά για πλήγματα εναντίον των εχθρών και των δύο πλευρών: οι ΗΠΑ σκότωσαν τον Ιρανό διοικητή Κασέμ Σολεϊμανί το 2020 σε πλήγμα στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης, ενώ σύμμαχοι του Ιράν εξαπέλυσαν επανειλημμένα επιθέσεις εναντίον αμερικανικών βάσεων. Μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν τον Φεβρουάριο, 7 από τους 18 Αμερικανούς στρατιωτικούς που έχουν σκοτωθεί στη σύγκρουση έχασαν τη ζωή τους στο Ιράκ.

Το Ιράν, που δηλώνει ότι απώτερος στόχος του είναι να αναγκάσει τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, παρουσιάζει την αποχώρηση ως νίκη για τον «άξονα της αντίστασης». «Μόνιμη ασφάλεια θα επικρατήσει στο Ιράκ» μόλις οι Αμερικανοί φύγουν, δήλωσε ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ.

Αναβίωση του Ισλαμικού Κράτους;

Ιρακινοί αξιωματούχοι, κυβερνητικοί και από την ημιαυτόνομη περιοχή του Ιρακινού Κουρδιστάν, εκτιμούν ότι η αποχώρηση των ΗΠΑ κινδυνεύει να ευνοήσει την αναβίωση του ΙΚ, το οποίο αν και έχασε το χαλιφάτο του διατηρεί πυρήνες μαχητών εν υπνώσει. Στο απόγειό της, η τζιχαντιστική οργάνωση έλεγχε το ένα τρίτο του Ιράκ και σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους.

«Επί περισσότερες από δύο εβδομάδες παρατηρούμε κινήσεις των πυρήνων εν υπνώσει του ΙΚ μετά την ανακοίνωση ότι ως το τέλος Σεπτεμβρίου θα αποχωρήσει επισήμως ο διεθνής συνασπισμός», δήλωσε ο Κούρδος διοικητής Σιρουάν Μπαρζανί, εκτιμώντας ότι η απουσία αμερικανικών πληροφοριών, υποστήριξης και drones θα προσφέρει ευκαιρία στην οργάνωση να ανασυνταχθεί.

Οι ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας επεσήμαναν ότι πυρήνας του ΙΚ σχεδιάζει επιθέσεις αυτοκτονίας που θα συμπέσουν με την αποχώρηση. Το ΙΚ «επιδιώκει να στείλει ένα μήνυμα ότι είναι ακόμη ισχυρό και ικανό να εξαπολύσει αιματηρές επιθέσεις», δήλωσε ο στρατηγός Χάλιντ αλ Μπαγιάτι, ανώτερος αξιωματούχος ασφαλείας στο Κιρκούκ.