Σαν σήμερα 28 Σεπτεμβρίου: Ο Όσιος Χαρίτων και η ναυμαχία της Σαλαμίνας

Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου και το εορτολόγιο τιμά τη μνήμη του Οσίου Χαρίτωνος του Ομολογητή και του Αγίου Αλκίσωνος, ενώ γιορτάζουν όσοι φέρουν τα ονόματα Βαρούχ, Νεόφυτος, Χαρίτων και Χαριτώ. Η ίδια ημερομηνία έχει καταγραφεί στο ιστορικό χρονολόγιο ως ημέρα της ναυμαχίας της Σαλαμίνας, της ίδρυσης της Πρώτης Διεθνούς και του χρυσού μεταλλίου του Κώστα Κεντέρη στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ.

Παράλληλα, η 28η Σεπτεμβρίου έχει ανακηρυχθεί Παγκόσμια Ημέρα κατά της Λύσσας, με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για την πρόληψη της ασθένειας, ενώ έχει καθιερωθεί και ως Διεθνής Ημέρα για την Καθολική Πρόσβαση στην Πληροφόρηση.

Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Κεντρικό πρόσωπο της ημέρας στο εορτολόγιο είναι ο Όσιος Χαρίτων ο Ομολογητής, ο οποίος καταγόταν, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, από το Ικόνιο της Μικράς Ασίας. Έζησε τον 3ο και τον 4ο αιώνα, ενώ σε άλλη περιγραφή τοποθετείται στους χρόνους του αυτοκράτορα Αυρηλιανού.

Ο Χαρίτων συνελήφθη, φυλακίστηκε και βασανίστηκε σε περιόδους διωγμών εναντίον των Χριστιανών επειδή αρνήθηκε να αποκηρύξει την πίστη του. Αφού επέζησε, κατευθύνθηκε ως προσκυνητής προς τους Αγίους Τόπους και τα Ιεροσόλυμα, αλλά στη διαδρομή έπεσε στα χέρια ληστών, οι οποίοι τον μετέφεραν στη σπηλιά όπου είχαν το καταφύγιό τους. Σύμφωνα με τον βίο του, όταν εκείνοι έφυγαν, ένα φίδι δηλητηρίασε το κρασί τους και, επιστρέφοντας, οι ληστές το ήπιαν και πέθαναν. Ο Χαρίτων βρέθηκε έτσι ελεύθερος και χρησιμοποίησε τα πλούτη που είχαν συγκεντρώσει οι ληστές για να βοηθήσει φτωχούς και να δημιουργήσει μοναστική κοινότητα. Σε άλλη αναφορά, η διάσωσή του περιγράφεται ως θαυματουργική, με τη μετατροπή του ληστηρίου σε ναό.

Ο Χαρίτων θεωρείται μία από τις μορφές που συνέβαλαν αποφασιστικά στην ανάπτυξη του παλαιστινιακού μοναχισμού. Ίδρυσε τη γνωστή Λαύρα της Φαράν, κοντά στην Ιερουσαλήμ, ενώ η παράδοση συνδέει μαζί του και άλλες μοναστικές κοινότητες στην έρημο της Ιουδαίας. Επιζητώντας όλο και μεγαλύτερη απομόνωση, καθώς γύρω του συγκεντρώνονταν μαθητές, αποσυρόταν σε πιο ερημικές περιοχές, αφήνοντας πίσω οργανωμένες κοινότητες μοναχών, και έτσι ίδρυσε τη Λαύρα του Σουκά. Η επίδρασή του ξεπέρασε κατά πολύ τον προσωπικό ασκητικό του βίο και συνδέθηκε με τη διαμόρφωση μιας ολόκληρης μοναστικής παράδοσης.

Σήμερα τιμάται επίσης ο Άγιος Αλκίσων, ο οποίος υπήρξε Επίσκοπος Νικοπόλεως στα τέλη του 5ου και στις αρχές του 6ου αιώνα. Υπερασπίστηκε τη διδασκαλία της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου της Χαλκηδόνας και υπέστη διώξεις για τη στάση του, ενώ η Εκκλησία τον τιμά ως ομολογητή της πίστης. Στο εορτολόγιο περιλαμβάνεται και ο Προφήτης Βαρούχ, πρόσωπο της Παλαιάς Διαθήκης και στενός συνεργάτης του Προφήτη Ιερεμία. Στο βιβλίο του Ιερεμία εμφανίζεται ως γραμματέας του, καθώς καταγράφει τους λόγους του Προφήτη σε κύλινδρο και τους διαβάζει δημόσια στον Ναό. Η παράδοση τον συνδέει με τα δραματικά χρόνια της καταστροφής της Ιερουσαλήμ και της βαβυλώνιας αιχμαλωσίας, ενώ στην ορθόδοξη βιβλική παράδοση φέρει το όνομά του το Βιβλίο του Βαρούχ.

Την ίδια ημέρα μνημονεύεται και ο Όσιος Ισαάκ ο Σύρος, μία από τις σημαντικότερες μορφές της χριστιανικής ασκητικής γραμματείας. Έζησε τον 7ο αιώνα, καταγόταν από την περιοχή του σημερινού Κατάρ και υπήρξε για σύντομο διάστημα επίσκοπος Νινευή, αξίωμα που εγκατέλειψε για να επιστρέψει στην ασκητική ζωή. Τα έργα του άσκησαν τεράστια επίδραση στην ορθόδοξη πνευματικότητα, με κεντρικά θέματα την ταπείνωση, τη μετάνοια, την προσευχή και κυρίως το έλεος. Χαρακτηριστική είναι η διδασκαλία του για την «ελεήμονα καρδιά», μια καρδιά που συμπονεί όχι μόνο τους ανθρώπους αλλά ολόκληρη τη δημιουργία, ακόμη και τα ζώα και κάθε ζωντανό πλάσμα.

Στην Κύπρο, η 28η Σεπτεμβρίου συνδέεται με την Εύρεση των Ιερών Λειψάνων του Οσίου Νεοφύτου του Εγκλείστου, μιας από τις σημαντικότερες μορφές της κυπριακής Ορθοδοξίας. Ο Νεόφυτος έζησε τον 12ο αιώνα και ασκήτεψε στην περίφημη Εγκλείστρα κοντά στην Πάφο, την οποία λάξευσε στον βράχο. Τα λείψανά του βρέθηκαν στις 28 Σεπτεμβρίου 1756, γεγονός που καθιερώθηκε ως ξεχωριστή εορτή, και φυλάσσονται στη Μονή του Αγίου Νεοφύτου, ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Κύπρου.

Σαν σήμερα στην ιστορία

Στις 28 Σεπτεμβρίου του 480 π.Χ. ο ελληνικός στόλος υπό τον Θεμιστοκλή καταναύχησε τον περσικό στόλο στα στενά της Σαλαμίνας. Ο αρχηγός των Περσών, βασιλιάς Ξέρξης, παρακολούθησε την τραγωδία του ναυτικού του από το όρος Αιγάλεω.

Το 1538 διεξήχθη η ναυμαχία της Πρέβεζας, όπου ο τουρκικός στόλος υπό τον Χαϊρεντίν Πασά, γνωστότερο ως Μπαρμπαρόσα, καταναύχησε τον συμμαχικό στόλο με επικεφαλής τον Γενοβέζο ναύαρχο Αντρέα Ντόρια.

Το 1864 ιδρύθηκε στο Λονδίνο η Διεθνής Ένωση Εργατών, που αποτέλεσε την Πρώτη Διεθνή.

Το 1964 η πρώτη απόπειρα εορτασμού της επετείου της ίδρυσης του ΕΑΜ σε ανοιχτό χώρο μετά το 1949 παρεμποδίστηκε από τον πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου, ο οποίος τη χαρακτήρισε «πρόκληση προς το έθνος».

Στις 28 Σεπτεμβρίου του 2000 ο Κώστας Κεντέρης έγραψε ιστορία, κατακτώντας το χρυσό μετάλλιο στον τελικό των 200 μέτρων των Ολυμπιακών Αγώνων του Σίδνεϊ με χρόνο 20.09. Η Ελλάδα είχε να κερδίσει χρυσό μετάλλιο σε ανδρικό αγώνισμα στο στίβο από το 1912, όταν ο Κωστής Τσικλητήρας είχε πρωτεύσει στο μήκος άνευ φοράς.

Το 2013 συνελήφθησαν τα ηγετικά στελέχη της Χρυσής Αυγής, μεταξύ των οποίων των Νίκου Μιχαλολιάκου, Ηλία Κασιδιάρη και Ηλία Λαγού. Κατηγορήθηκαν για σύσταση εγκληματικής οργάνωσης και οπλοκατοχή.

Γεννήσεις και θάνατοι

Στις 28 Σεπτεμβρίου γεννήθηκε το 551 π.Χ. ο Κινέζος φιλόσοφος Κομφούκιος, εξελληνισμένη ονομασία του Κουνγκ Φου Τζου, ο οποίος πέθανε το 479 π.Χ. Την ίδια ημερομηνία γεννήθηκαν το 1893 ο ποιητής, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας Γιάννης Σκαρίμπας, ιδιότυπη και μοναχική περίπτωση στα ελληνικά γράμματα που επί χρόνια αγνοήθηκε από την κριτική και χρονικά τοποθετείται μόνο στη γενιά του τριάντα, το 1924 ο Ιταλός ηθοποιός Μαρτσέλο Μαστρογιάνι και το 1934 η Γαλλίδα ηθοποιός Μπριζίτ Μπαρντό.

Την ίδια ημερομηνία πέθαναν το 1991 ο Αμερικανός συνθέτης και τρομπετίστας της τζαζ Μάιλς Ντέιβις, το 2003 ο ελληνικής καταγωγής Αμερικανός σκηνοθέτης του θεάτρου και του κινηματογράφου Ελία Καζάν (Ηλίας Καζαντζόγλου), στον οποίο οφείλονται μεταξύ άλλων τα «Λεωφορείον ο Πόθος», «Αμέρικα – Αμέρικα», «Ανατολικά της Εδέμ» και «Το Λιμάνι της Αγωνίας», και το 2016 ο διακεκριμένος Ισραηλινός πολιτικός Σιμόν Πέρες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ημέρας, η ανατολή του ηλίου σημειώνεται στις 07:18 και η δύση στις 19:13, με τη συνολική διάρκεια της ημέρας να διαμορφώνεται στις 11 ώρες και 55 λεπτά.