Κληρονομιές: Με μία αίτηση η ενημέρωση για περιουσία και χρέη

Το υπουργείο Δικαιοσύνης προχωρά στη θεσμοθέτηση νέας ψηφιακής πλατφόρμας για τις κληρονομιές, μέσω της οποίας οι κληρονόμοι θα ενημερώνονται άμεσα τόσο για τα περιουσιακά στοιχεία (ενεργητικό) όσο και για τα χρέη (παθητικό) μιας κληρονομιάς. Η αλλαγή εντάσσεται σε νέο νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο αλλάζει τις διαδικασίες και τα μέσα ενημέρωσης των πολιτών για ό,τι περιλαμβάνει μια κληρονομιά, με στόχο την άμεση και ενιαία πληροφόρηση των κληρονόμων.

Η είδηση αφορά ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της καθημερινότητας των πολιτών: τη στιγμή που κάποιος καλείται να αποδεχθεί ή να αποποιηθεί μια κληρονομιά χωρίς να γνωρίζει με βεβαιότητα τί ακριβώς περιλαμβάνει αυτή. Η νέα πλατφόρμα έρχεται να απαντήσει ακριβώς σε αυτό το πρόβλημα, συγκεντρώνοντας σε ένα σημείο πληροφορίες που μέχρι σήμερα ζητούνταν από διαφορετικούς φορείς, ο καθένας με τις δικές του διαδικασίες και απαιτήσεις.

Πώς θα λειτουργεί η πλατφόρμα

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι πιστοποιημένοι κληρονόμοι θα αποκτούν πρόσβαση σε ενιαία ψηφιακή πύλη με μία μόνο αίτηση. Με άλλα λόγια, αντί να απευθύνονται διαδοχικά σε πολλές υπηρεσίες για να εντοπίσουν την περιουσία και τα χρέη του αποθαίνοντος, θα μπορούν να λαμβάνουν τη σχετική ενημέρωση μέσω μιας ενιαίας διαδικασίας.

Η πλατφόρμα θα συγκεντρώνει δεδομένα από τη φορολογική διοίκηση, τα τραπεζικά ιδρύματα, τα ασφαλιστικά ταμεία και τα υποθηκοφυλακεία ή τα κτηματολογικά γραφεία. Η φορολογική διοίκηση διαθέτει στοιχεία για τις φορολογικές υποχρεώσεις και τις δηλώσεις του αποθαίνοντος, τα τραπεζικά ιδρύματα για τις καταθέσεις και τις τραπεζικές σχέσεις, τα ασφαλιστικά ταμεία για τις σχετικές απαιτήσεις, ενώ τα υποθηκοφυλακεία και τα κτηματολογικά γραφεία κρατούν τα στοιχεία για τα ακίνητα και τα εγκύκλια βαρών πάνω σε αυτά. Με αυτόν τον τρόπο αποσκοπεί στο να παρέχει ενιαία εικόνα του ενεργητικού και του παθητικού της κληρονομιάς, καλύπτοντας τόσο τις καταθέσεις, τα ακίνητα και τις ασφαλιστικές απαιτήσεις όσο και τις τυχόν οφειλές που βαρύνουν την περιουσία.

Η ιδιότητα του πιστοποιημένου κληρονόμου αποτελεί προϋπόθεση για την πρόσβαση στην πύλη. Στο σημείο αυτό δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό πώς ακριβώς αποκτείται η συγκεκριμένη ιδιότητα και ποια βήματα θα πρέπει να ακολουθήσει ο ενδιαφερόμενος πριν από την υποβολή της αίτησης.

Η πρακτική σημασία για τους πολίτες

Μέχρι σήμερα, η τακτοποίηση μιας κληρονομιάς προϋπέθετε αναζήτηση πληροφοριών σε πολλούς και διαφορετικούς φορείς. Ο κληρονόμος έπρεπε να απευθυνθεί ξεχωριστά σε τράπεζες, στις εφορίες, στα ταμεία και στις υπηρεσίες κτηματολόγησης ή υποθηκοφυλάκειας, μια διαδικασία που απαιτούσε χρόνο και συχνά οδηγούσε σε ελλιπή εικόνα για το τί πραγματικά περιλαμβάνει η κληρονομιά.

Η νέα διαδικασία αποσκοπεί στη συγκέντρωση της ενημέρωσης σε ένα σημείο, με έμφαση στη διαφάνεια όσον αφορά τα χρέη της κληρονομίας πριν από την αποδοχή της. Αυτό έχει ιδιαίτερη πρακτική αξία, καθώς η γνώση του παθητικού πριν από την αποδοχή επιτρέπει στον κληρονόμο να αποφασίσει με πλήρη επίγνωση αν θα αποδεχθεί ή θα αποποιηθεί την κληρονομιά. Παράλληλα, η συγκέντρωση των δεδομένων σε ενιαία πύλη αναμένεται να περιορίσει τις καθυστερήσεις που προκύπτουν από την αναζήτηση στοιχείων σε πολλαπλούς φορείς.

Η αλλαγή δεν περιορίζεται στην ψηφιοποίηση μιας υπάρχουσας διαδικασίας, αλλά αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες ενημερώνονται για την περιουσία και τα χρέη που κληρονομούν, αντικαθιστώντας τα κατατμημένα μέσα ενημέρωσης με μια ενιαία ψηφιακή διαδρομή.

Τί παραμένει άγνωστο

Δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής του μέτρου ούτε η ημερομηνία έναρξης λειτουργίας της πλατφόρμας. Εκκρεμεί, επίσης, η επίσημη ανακοίνωση ή το σχετικό νομοθετικό κείμενο του υπουργείου Δικαιοσύνης, από το οποίο αναμένεται να προκύψουν οι πλήρεις λεπτομέρειες της ρύθμισης.

Στο σημείο αυτό παραμένουν ανοιχτά ερωτήματα που αφορούν τη λειτουργία της πλατφόρμας στην πράξη: πώς θα πιστοποιείται η ιδιότητα του κληρονόμου, ποια ακριβώς δεδομένα θα είναι προσβάσιμα μέσω της πύλης και με ποιον τρόπο θα διασφαλίζεται η προστασία των προσωπικών δεδομένων. Οι απαντήσεις αναμένεται να δοθούν με τη δημοσίευση του νομοθετικού πλαισίου και της επίσημης ανακοίνωσης του υπουργείου.

Μέχρι τότε, το βέβαιο είναι ότι το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει ανακοινώσει την κατεύθυνση της αλλαγής: μια ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα, μία αίτηση για τους πιστοποιημένους κληρονόμους και πλήρης εικόνα του ενεργητικού και του παθητικού μιας κληρονομιάς, με στόχο την άμεση και ενιαία ενημέρωση των πολιτών για ό,τι κληρονομούν.