Γιόργκενσεν: «Δύσκολος χειμώνας» για την ΕΕ λόγω ενεργειακών τιμών

«Δύσκολο χειμώνα» προειδοποίησε ότι οδεύει η Ευρωπαϊκή Ένωση ο Επίτροπος Ενέργειας και Στέγασης Νταν Γιόργκενσεν (Dan Jørgensen), μιλώντας στο άτυπο συμβούλιο υπουργών Ενέργειας της ΕΕ που πραγματοποιήθηκε στο Δουβλίνο στις 29 Σεπτεμβρίου. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν προβλέπονται προβλήματα ανεφοδιασμού, αλλά οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου αναμένεται να παραμείνουν «πολύ υψηλές», στο πλαίσιο της ενεργειακής κρίσης που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οδεύουμε προς έναν δύσκολο χειμώνα», είπε ο επίτροπος, σημειώνοντας ότι οι Βρυξέλλες εξετάζουν τί μπορούν να κάνουν ώστε τα καύσιμα για τις μεταφορές να καταστούν πιο οικονομικά.

Ο Γιόργκενσεν αναφέρθηκε και στην κοινωνική διάσταση της κρίσης. «Σε έναν συνηθισμένο χειμώνα, περίπου 50 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη δεν είναι σε θέση να θερμάνουν σωστά την κατοικία τους. Αυτός ο χειμώνας θα μπορούσε να είναι ακόμη χειρότερος. Επομένως, αντιμετωπίζουμε με μεγάλη σοβαρότητα την κατάσταση», ανέφερε, αναφερόμενος επίσης στη βιομηχανία της Ευρώπης, που βρίσκεται υπό πίεση.

Η οικονομική εικόνα: διπλασιασμός τιμών και 100 δισ. ευρώ επιπλέον

Σύμφωνα με τον Γιόργκενσεν, η ΕΕ έχει δαπανήσει περισσότερα από 100 δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον για ενεργειακές εισαγωγές από την έναρξη της κρίσης, χωρίς αυτή η επιπλέον δαπάνη να έχει μεταφραστεί σε αντίστοιχη αύξηση των διαθέσιμων ποσοτήτων πετρελαίου ή φυσικού αερίου.

Ο ευρωπαϊκός δείκτης φυσικού αερίου TTF, βασικό σημείο αναφοράς για την αγορά, βρισκόταν πριν από την κλιμάκωση της κρίσης περίπου στα 30-31 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ πλέον κινείται περίπου στα 72-74 ευρώ/MWh.

Στο επίκεντρο της αναταραχής βρίσκεται το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές θαλάσσιες οδούς στον κόσμο. Η Κομισιόν έχει επισημάνει ότι οι επιπτώσεις έχουν μέχρι στιγμής εκφραστεί κυρίως μέσω των υψηλότερων τιμών, χωρίς να έχει καταγραφεί γενικευμένη φυσική έλλειψη καυσίμων.

Επαρκή αποθέματα, αλλά ευάλωτη αγορά ντίζελ

Η εικόνα των αποθεμάτων δεν παραπέμπει σε άμεση κρίση επάρκειας. Η Κομισιόν έχει επισημάνει ότι στόχος αποθήκευσης γύρω στο 80% μπορεί να επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών του χειμώνα, ενώ οι κανόνες της ΕΕ έχουν τροποποιηθεί ώστε τα κράτη-μέλη να διαθέτουν μεγαλύτερη ευελιξία όταν οι συνθήκες της αγοράς είναι ιδιαίτερα δύσκολες. Οι αποθήκες καλύπτουν περίπου το ένα τρίτο της χειμερινής κατανάλωσης φυσικού αερίου στην ΕΕ.

Ιδιαίτερα ευάλωτη, ωστόσο, εμφανίζεται η ευρωπαϊκή αγορά ντίζελ. Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ (Fatih Birol) χαρακτήρισε την Ευρώπη μία από τις πλέον εκτεθειμένες περιοχές παγκοσμίως, καθώς η ήπειρος εισάγει μεγάλες ποσότητες ντίζελ ακριβώς την περίοδο που αυξάνονται οι ανάγκες λόγω χειμώνα. Περίπου το 50% του ντίζελ που εισάγει η Ευρώπη προέρχεται από τις ΗΠΑ — ποσοστό που διατηρήθηκε και τον Αύγουστο — μετά τη μείωση των ρωσικών και μεσανατολικών προμηθειών.

Η Επιτροπή έχει εκφράσει ανησυχία για τα αμερικανικά σχέδια περιορισμού των εξαγωγών ντίζελ, αν και έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν καταγράφεται προς το παρόν πραγματική έλλειψη στην ευρωπαϊκή αγορά.

Αναβολή του κανονισμού για το μεθάνιο

Ο Γιόργκενσεν πρότεινε μεταξύ άλλων να αναβληθεί για έναν χρόνο η εφαρμογή του ευρωπαϊκού νόμου για τις εκπομπές μεθανίου που συνδέονται με τις εισαγωγές υδρογονανθράκων, ένα μέτρο που απευθύνεται στις εταιρείες του τομέα. Η αναβολή, από το 2027 στο 2028, όπως είχε ζητήσει πρόσφατα ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, θα τεθεί προς συζήτηση από τις χώρες μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ο νόμος υποχρεώνει τις εταιρείες που εισάγουν υδρογονάνθρακες στην Ευρώπη να παρακολουθούν και να δηλώνουν τις εκπομπές μεθανίου, ενός εξαιρετικά ρυπογόνου αερίου. Πολλές χώρες παραγωγοί ορυκτών καυσίμων, όπως οι ΗΠΑ, τάσσονται κατά του μέτρου. Αντίθετα, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η αναβολή δεν θα έχει καμία επίπτωση στις τιμές της ενέργειας, αμφισβητώντας τη χρησιμότητα της πρότασης.

Τα σενάρια κινδύνου και τα μέτρα των Βρυξελλών

Το σενάριο κινδύνου αφορά έναν συνδυασμό δυσμενών παραγόντων: έναν πολύ ψυχρό χειμώνα σε συνδυασμό με παρατεταμένες διαταραχές στις διεθνείς ροές LNG, που θα μπορούσε να εντείνει τον ανταγωνισμό Ευρώπης και Ασίας για φορτία φυσικού αερίου. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η πίεση θα μπορούσε να μεταφερθεί από το φυσικό αέριο στην ηλεκτρική ενέργεια, καθώς οι μονάδες φυσικού αερίου εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικό μέρος της ηλεκτροπαραγωγής σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Η Επιτροπή εξετάζει μέτρα για την επιτάχυνση της ηλεκτροποίησης, την ενίσχυση των δικτύων και την αύξηση της παραγωγής ενέργειας εντός Ευρώπης, ενώ έχει δώσει στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, ώστε να αποφεύγονται αγορές πανικού σε περιόδους υψηλών τιμών.

Σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τον εφοδιασμό, ωστόσο οι τιμές αναμένεται να διατηρηθούν σε πολύ υψηλά επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα.