Ακριβότερο κατά 140% το φυσικό αέριο: Τρία σενάρια για τον ευρωπαϊκό χειμώνα

Σχεδόν δυόμιση φορές ακριβότερα από πέρυσι θα πληρώσουν φέτος ο χειμώνας οι Ευρωπαίοι για το φυσικό αέριο, σύμφωνα με νέα έκθεση της Oxford Economics. Οι αναλυτές του διεθνούς οίκου προβλέπουν ότι η τιμή του φυσικού αερίου θα κινηθεί κατά μέσο όρο στα 85 ευρώ/MWh από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο, δηλαδή 140% υψηλότερα από την αντίστοιχη περίοδο του 2025.

Η αύξηση δεν θα επηρεάσει μόνο τη θέρμανση των σπιτιών, αλλά θα περάσει και στους λογαριασμούς του ρεύματος, στον πληθωρισμό και στα επιτόκια.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ

Από τον Μάρτιο του 2026 οι εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ουσιαστικά σταματήσει, καθώς τα φορτία δεν μπορούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ. Οι δύο χώρες κάλυπταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών LNG.

Το ευρωπαϊκό χρηματιστήριο αερίου (TTF στο Άμστερνταμ) κινήθηκε τον Σεπτέμβριο κατά μέσο όρο στα 75 ευρώ/MWh, όταν πριν την κρίση στη Μέση Ανατολή οι τιμές είχαν πέσει ακόμα και στα 25-26 ευρώ/MWh. Οι αναλυτές δεν περιμένουν ουσιαστική βελτίωση μέσα στο 2026.

Στεγνώνουν οι αποθήκες;

Λόγω των υψηλών τιμών, η ΕΕ δεν μπόρεσε να γεμίσει τις αποθήκες φυσικού αερίου το καλοκαίρι. Σήμερα είναι γεμάτες περίπου κατά 70%, δηλαδή 75 δισ. κυβικά μέτρα αερίου — το χαμηλότερο επίπεδο για την εποχή εδώ και πάνω από δέκα χρόνια.

Στο βασικό σενάριο, η Ευρώπη θα καταναλώσει περίπου 59 δισ. κυβικά μέτρα από τα αποθέματα μέσα στον χειμώνα και θα φτάσει την 1η Απριλίου 2027 με αποθήκες γεμάτες μόλις κατά 17%. Η Oxford Economics δεν προβλέπει φυσικές ελλείψεις αερίου, προβλέπει όμως ακριβό φυσικό αέριο.

Η κατάσταση πάντως δεν συγκρίνεται με την ενεργειακή κρίση του 2022, όταν το φυσικό αέριο είχε φτάσει σχεδόν στη διπλάσια τιμή από τη φετινή πρόβλεψη στο τρίτο τρίμηνο του 2022 (πάνω από 200 ευρώ τη μεγαβατώρα). Η Ευρώπη καταναλώνει σήμερα περίπου 20% λιγότερο αέριο από το 2021 και έχει χτίσει υποδομές για εισαγωγές LNG με πλοία. Το LNG αντιστοιχούσε στο 46% των εισαγωγών αερίου της ΕΕ το πρώτο εξάμηνο του 2026, έναντι 20% το 2021.

Τρία σενάρια για τον χειμώνα

Βασικό σενάριο: Η τιμή κινείται γύρω στα 85 ευρώ/MWh και οι αποθήκες στο τέλος του χειμώνα θα είναι γεμάτες μόλις κατά 17% (με ορόσημο την 1η Απριλίου 2027).

Απαισιόδοξο σενάριο: Ο χειμώνας είναι βαρύς και η Ασία ανταγωνίζεται έντονα για τα φορτία LNG. Η τιμή ανεβαίνει στα 107 ευρώ/MWh και οι αποθήκες πέφτουν κοντά στο 10%, επίπεδο που θεωρείται κρίσιμο για τη λειτουργία του συστήματος. Ο κίνδυνος μεγαλώνει αν προκύψουν ταυτόχρονα προβλήματα στο αμερικανικό LNG και στους αγωγούς από τη Νορβηγία.

Αισιόδοξο σενάριο: Ο χειμώνας είναι ήπιος, η ζήτηση στην Ασία υποχωρεί και η προσφορά LNG βελτιώνεται. Η τιμή περιορίζεται στα 57 ευρώ/MWh και οι αποθήκες κλείνουν τον χειμώνα στο 30%. Ακόμη και τότε, οι τιμές μένουν υψηλότερες από πέρσι.

Το ρεύμα ακριβαίνει ήδη

Η άνοδος των τιμών στο φυσικό αέριο έχει ήδη περάσει στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος. Οι καύσωνες του καλοκαιριού μείωσαν την παραγωγή από υδροηλεκτρικά έργα και πυρηνικούς σταθμούς, ενώ η ζήτηση για κλιματισμό αύξησε την κατανάλωση ρεύματος κατά σχεδόν 8% σε ετήσια βάση τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Το κενό κάλυψαν σε μεγάλο βαθμό οι μονάδες φυσικού αερίου, και τον Σεπτέμβριο το αέριο ήταν η μεγαλύτερη πηγή πρόσθετης παραγωγής. Επειδή οι μονάδες αερίου συνήθως καθορίζουν τη χονδρική τιμή, το ρεύμα ακρίβυνε.

Στη Γαλλία η χονδρική τιμή είναι πάνω από 250% υψηλότερη από πέρσι, αν και ξεκινά από χαμηλή βάση. Τα συμβόλαια για τον επόμενο μήνα βρίσκονται στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές του 2023: πάνω από 200 ευρώ/MWh στην Ιταλία, όπου το αέριο παράγει πλέον πάνω από το μισό ηλεκτρικό ρεύμα, και περίπου 150 ευρώ/MWh σε Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία. Στην Ελλάδα η χονδρική τιμή έχει επίσης ξεπεράσει το φράγμα των 200 ευρώ/MWh.

Πληθωρισμός στο 4% και αυξήσεις επιτοκίων

Η Oxford Economics αναθεώρησε προς τα πάνω τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη. Ο πληθωρισμός στην ενέργεια αναμένεται να φτάσει κοντά στο 20% στα τέλη του 2026 και ο συνολικός πληθωρισμός να κινηθεί γύρω στο 4% τον χειμώνα — στο διπλάσιο του στόχου της ΕΚΤ.

Ο οίκος εκτιμά ότι η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια άλλες δύο φορές μέσα στη χρονιά, ώστε το βασικό επιτόκιο να φτάσει στο 3%, με τις μειώσεις να αρχίζουν μόλις στα τέλη του 2027. Η πρόβλεψη για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης το 2027 μειώνεται κατά 0,2 μονάδες, στο 1,2%. Στο απαισιόδοξο σενάριο, η Ευρωζώνη μπορεί να «παγώσει» τον χειμώνα ή ακόμη και να περάσει σε τεχνική ύφεση.

Ο ρόλος των ΗΠΑ και της Ασίας

Το «σωσίβιο» της Ευρώπης φέτος ήταν οι ΗΠΑ. Η αμερικανική παραγωγή αερίου βρίσκεται σε ιστορικό υψηλό και οι εξαγωγές LNG είναι περίπου 25% υψηλότερες από το 2025. Τα περιθώρια περαιτέρω αύξησης μέσα στον χειμώνα όμως είναι μικρά. Τυχόν βλάβες ή παγωμένες γεωτρήσεις, όπως τον Ιανουάριο του 2026, θα ανέβαζαν τις τιμές στην Ευρώπη.

Κρίσιμος είναι και ο ανταγωνισμός με την Ασία: τον Αύγουστο το ασιατικό αέριο ήταν ακριβότερο από το ευρωπαϊκό και τράβηξε φορτία μακριά από την Ευρώπη. Τον Σεπτέμβριο η διαφορά μίκρυνε και μέρος των φορτίων γύρισε προς την Ευρώπη. Η ζήτηση στην Κίνα κινείται φέτος περίπου 5% χαμηλότερα από πέρσι, και αν επανέλθει, η πίεση στις ευρωπαϊκές τιμές θα αυξηθεί.